وَ فَدَیْناهُ بِذِبْحٍ عَظِیمٍ (107)
وَ فَدَیْناهُ بِذِبْحٍ عَظِیمٍ: و فدا کردیم اسماعیل را به ذبح بزرگ از حیثیت جثه، یا به اعتبار مرتبه و منزلت، زیرا فرستنده ملک جلیل بود و آورنده جبرئیل و فرستاده به او حضرت خلیل علیه السلام بود (بنابرین عظیم صفت اسمعیل است)، محمد بن مسلم از حضرت باقر علیه السلام روایت نمود که: گوسفند سیاه و سفید شاخدار از آسمان در کوهى که به جانب راست مسجد منى است فرود آمد در مقابل جمره وسطى، و فربهى آن بوجهى بود که در سایه خود مىرفت و نظر مىکرد و در سایه خود مىخوابید و مىچرید و بول و سرگین مىکرد. «1» جبرئیل آورد و گفت: رسن از پاى فرزند دلبند بگشاى، و این گوسفند را بجاى او ببند و آن را قربانى نما.
تتمه:
در عیون اخبار الرضا- از حضرت رضا علیه السلام مروى است که:
چون حق تعالى گوسفند را براى فداى اسمعیل فرستاد، حضرت ابراهیم علیه السلام او را ذبح کرد، به خاطر رسید که: اگر به دست خود فرزند را قربانى کردمى، عجب ثواب عظیم دریافتمى و به قدم همت به درجه رفیع شتافتى. حق سبحانه وحى فرستاد: اى خلیل از جمله خلقان، که را دوستتر دارى؟ گفت:
حضرت محمد صلّى اللّه علیه و آله که حبیب و صفىّ تو باشد. خطاب آمد او را دوستتر دارى یا خود را؟ حضرت ابراهیم گفت: به عزت و جلال که او را دوستتر مىدارم. خطاب رسید: فرزند او را دوستتر دارى یا فرزند خود را؟
گفت: فرزندان او را دوستتر دارم. خداى تعالى وحى فرمود که یکى از فرزندان او را به خوارى و جور و ستمکارى غریب و تنها و گرسنه و تشنه در زمین
کربلا شهید کنند، حضرت ابراهیم علیه السلام چون شمهاى از این واقعه بشنید، قطرات اشک بر صفحات رخسار فرو بارید، خطاب رسید که: اى ابراهیم ثواب گریستن تو بر حضرت حسین علیه السلام و المى که به قلب تو رسید، برابر آن ثوابى است که به دست خود فرزند را قربانى کنى «2» (صلى اللّه علیک یا ابا عبد اللّه).
[ نظرات / امتیازها ] وَ فَدَیناهُ بِذِبحٍ عَظِیمٍ (107)
و فدا دادیم اسمعیل را بذبح عظیمی.
فدی چیزی را بعوض چیز دیگری دادن است چنانچه اسیر که از کفار و مشرکین میگرفتند فدی میدادند و آزاد میشدند و در قیمة دارد که بسیاری از
عصات شیعه که استحقاق عذاب دارند نواصب را فدای آنها عذاب میکنند (اشکال) اینکه منافیست با آیه شریفه وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزرَ أُخری انعام آیه 164 (جواب) اینکه فدی بازاء ظلم است که بشیعه کرده که گناه مظلوم را بر ظالم بار میکنند.
وَ فَدَیناهُ بِذِبحٍ عَظِیمٍ تعبیر بعظمت برای اینست که اینکه سنت شد و واجب تا قیامت که در اعمال حج بازاء فرزند خداوند قربانی را واجب کرده و تا قربانی نشود از احرام بیرون نمیآید و ما احتیاج بتوجیهات مفسرین نداریم که بگویند از بهشت بوده یا قربانی هابیل بوده یا چون مخلوق بدون تولید بوده و بعضی گفتند مراد شهادت ابی عبد اللّه است اینهم بنظر نمیآید زیرا ابی عبد اللّه را خدا فدای اسمعیل نمیکند و شاهد بر آنچه گفتیم آیه بعد است
[ نظرات / امتیازها ]