(و جنات الفافا):(و باغهای پر درخت پدید آوریم ؟)این آیات در مقام احتجاج بر ثبوت معاد و بعث و جزاست و بیان حجت این است که عالم محسوس ، با زمین و آسمانش و شب و روزش و انسانهایی که نسلی پس از نسل دیگر می آیند و می روند، و نظام جاری در سراسرش و تدبیر متقن و دقیق آن ممکن نیست بیهوده و بازیچه و صرفا بر اساس سرگرمی پدید آمده باشد و هدف و غایتی نداشته باشد، بلکه بطور مسلم باید به دنبال این نظام متحول دنیوی ، غایت و عالمی ثابت و باقی باشد و درآن عالم اثر صلاح یا فساد این عالم ظهور بیابد وانسان در آن عالم براساس اعمال خیر یا شرش جزای مناسب داده شود.به هر حال با لحن استفهام انکاری یکایک عوامل جاری در نظام دنیوی را برمی شمارد و می فرماید: آیا ما زمین را برای شما قرارگاهی نکردیم که بتوانید در آن مستقر شوید و تصرف نمایید؟ و ما کوهها را مانند میخهای محکمی قرار ندادیم تا ازاضطراب و لرزش زمین جلوگیری کنند؟و ما شما را جفت قرار ندادیم تا سنت ازدواج وتناسل در میان شما جریان یابد و نسلتان حفظ شود و خواب را مایه استراحت و آرامش و تجدید قوای بدنی شما قرار ندادیم و شب را لباس ساتری نساختیم که همه دیدنیها ومبصرات را باظلمت خود می پوشاند؟ و روز را زمان زندگی و محل تعیش شما قرارندادیم تا در آن از فضل پروردگار در طلب روزی بر آیید؟ وبر بالای سرتان هفت آسمان سخت بنیان را بر نیافراشتیم ؟ و خورشید را چراغی شدید الحرارت و پر نورننمودیم ؟ و از ابرهای بارنده متراکم آبی ریزان نازل نکردیم ؟ تا بوسیله آن دانه ها ونباتاتی که مایه قوت آدمیان و حیوانات است بیرون آید؟ و درختان انبوه و درهم ایجادشود؟ پس چگونه ممکن است این همه نظام محکم و متقن بی دلیل و بدون هدف ایجادشده و آخرتی به دنبال نداشته باشد؟ [ نظرات / امتیازها ]

الفاف»، جمع «لفیف» یا «لِفّ» (صفت مشبهه به معنای «ملفوف») و یا جمعی است که مفرد ندارد (لسان العرب). مراد این است که هر یک از بوستان ها درختانی درهم فرورفته دارد. این وصف هر چند در ثمردهی بوستان نقش منفی دارد; ولی منظره ای زیبا به وجود می آورد و ممکن است کنایه از پر درخت بودن بوستان و پربار بودن آن باشد، هر چند شاخه های درختان آن در هم پیچیده نباشد.
1 - پوشیده شدن بوستان ها از درختان درهم فرو رفته بر اثر بارش باران، نعمتی الهی و سودمند برای انسان
2 - خداوند، بهوجودآورنده بستان ها و آفریننده درختان و منظره های سرسبز و خرّم
3 - باغ ها و جنگل های پوشیده از درخت، نشان دهنده قدرت خداوند و امکان پذیر بودن معاد [ نظرات / امتیازها ]

و باغهائى پر درخت ( و جنات الفافا).
الفاف به گفته راغب در مفردات اشاره به این است درختان این باغها به قدرى زیاد و انبوه است که به یکدیگر پیچیده شده.
در حقیقت دراین دو آیه به تمام مواد غذائى که انسان و حیوان از آن استفاده مى‏کنند ، و از زمین روید ، اشاره شده است ، زیرا قسمت مهمى از آنها را دانه‏هاى غذائى تشکیل مى‏دهد ( حبا ) و قسمت دیگرى سبزیجات و ریشه‏ها است ( و نباتا ) و بخش دیگرى نیز میوه‏ها مى‏باشد ( و جنات).
درست است که در این دو آیه تنها همین سه منفعت بزرگ براى نزول باران ذکر شده ، ولى بدون شک منافع باران منحصر به اینها نیست ، اصولا حدود هفتاد درصد بدن انسان را آب تشکیل مى‏دهد ، و سرچشمه پیدایش همه موجودات زنده طبق صریح قرآن آب است : و جعلنا من الماء کل شى‏ء حى ( انبیاء - 30 ) بنا بر این آب نقش اصلى و اساسى را در مورد موجودات زنده مخصوصا انسان دارد .
نه تنها بدن انسان که غالب کارخانه‏ها نیز بدون آب فلج مى‏شود و نظام صنایع نیز فرو مى‏ریزد.
زیبائى چهره طبیعت و نشاط آن با آب است ، و بهترین جاده‏هاى تجارى و اقتصادى دنیا را راههاى آبى تشکیل مى‏دهد
[ نظرات / امتیازها ]

و باغهای انبوه و در هم پیچیده را از زمین برویانیم.
دقت در پدیده‌های موجود برای زندگی انسان را از انکار معاد باز می‌دارد
خدا از آنجایی که فرمود: زمین را برای زندگی آماده کرده است، و انسانها را روی زمین به صورت زوج زوج آفریده و به نظام زندگی انسانها از شب و روز و کشاورزی و ماکولات اشاره کرد، نعمتهایی را که در اختیار انسان قرار داده تا او بتواند به راحتی زندگی کند، برشمرد ولی در این پدیده‌هایی که اشاره می‌کند، هیچ نتیجه خاصی را نمی‌گیرد، مثلا از این آیات علم و قدرت و حکمت را نتیجه نمی‌گیرد و حتی لزوم شکرگزاری و بندگی را نتیجه نمی‌گیرد، بلکه راه نتیجه گیری را باز می‌گذارد.
خدا می‌خواهد به افرادی که معاد را انکار می‌کنند بگوید:
اگر شما در علم خدا شک دارید که باعث انکار معاد شده است، به این پدیده‌ها نگاه کنید، آیا در علم چنین پدید آورنده‌ای می‌توان شک کرد؟!
اگر شما در قدرت خدا شک کردید که همان شک باعث انکار قیامت شده است، به این پدیده‌ها نگاه کنید، آیا در قدرت چنین خالقی می‌توان شک کرد؟!
اگر شما در حکمت خدا شک دارید، آیا قبول دارید که این پدیده‌ها بیهوده و بی‌هدف خلق شده باشند؟
اگر شکر او را از یاد بردید، نگاه کنید ببینید که چقدر مدیون او هستید و چقدر باید بندگی او را بکنید.
خدا نتیجه‌ای را تصریح نمی‌کند تا امکان استفاده از این آیات در هر شاخه‌ای که شما در آن اختلاف کرده‌اید، فراهم باشد. [ نظرات / امتیازها ]