1) :
پاره ای از ویژگی¬های تکوینی انسان (هست ها)
لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ فِی أَحْسَنِ تَقْوِیمٍ: که ما انسان را در بهترین صورت و نظام آفریده‏ ایم. (تین، ۴) ثُمَّ رَدَدْنَاهُ أَسْفَلَ سَافِلِینَ: سپس او را به پائین‏ترین مرحله باز گرداندیم. (تین، ۵)
انسان دارای ویژگی¬های خَلقی و خُلقی بسیاری است که به پاره ای از آنها در قرآن اشاره می¬شود. در واقع این صفات انسان است که در او به صورت شبه تکوینی (هست¬ها بخش، 28) در آمده است؛ شبه تکوینی به این معنا که ذات انسان متمایل به خودخواهی، خوددوستی، و جلب منفعت است و از همین جا اگر آموزه¬هایی از بالا نرسد و پیام آوری نباشد و تلاش برای بهتر شدن صورت نگیرد خود به خود گرفتار این صفات می¬شود و از این رو خدا با خطاب «انسان» او را دارای این صفات می¬داند. در بخش بعد (101) از صفاتی یاد می¬شود که او باید چنان باشد. برای هر یک از این صفات می¬توان مقالاتی نوشت اما در اینجا چون بنابر اختصار است فقط به تعدادی از واجدان این صفات اشاره می¬شود:
مغرور: یَا أَیُّهَا الْإِنْسَانُ مَا غَرَّکَ بِرَبِّکَ الْکَرِیمِ: اى انسان چه چیز تو را در باره پروردگار بزرگوارت مغرور ساخته است (انفطار، ۶)
عجول: خُلِقَ الْإِنْسَانُ مِنْ عَجَلٍ سَأُرِیکُمْ آیَاتِی فَلَا تَسْتَعْجِلُونِ: انسان از شتاب آفریده شده است به زودى آیاتم را به شما نشان مى‏¬دهم پس [عذاب را] به شتاب از من مخواهید.(انبیا، 37 )؛ کَلَّا بَلْ تُحِبُّونَ الْعَاجِلَةَ: چنین نیست که شما مى¬‏پندارید و دلایل معاد را کافى نمی¬دانید بلکه شما دنیاى زودگذر را دوست دارید و هوسرانى بى‏قید و شرط را می¬خواهید (قیامه،۲۰) وَتَذَرُونَ الْآخِرَة:َ «و آخرت را رها مى¬‏کنید». (قیامه،۲۱)
آزمند و مال¬دوست: إِنَّ الْإِنْسَانَ خُلِقَ هَلُوعًا: به راستى که انسان سخت آزمند [و بى‏ تاب] خلق شده است (معارج،۱۹). وَإِنَّهُ لِحُبِّ الْخَیْرِ لَشَدِیدٌ: و راستى او سخت‏ شیفته مال است (عادیات، ۸).
لابه کننده: إِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعًا: چون صدمه‏ اى به او رسد عجز و لابه کند (معارج، ۲۰).
بخیل: وَإِذَا مَسَّهُ الْخَیْرُ مَنُوعًا: و چون خیرى به او رسد بخل ورزد (معارج، ۲۱).
در خسران: إِنَّ الْإِنْسَانَ لَفِی خُسْرٍ: که واقعا انسان دستخوش زیان است (عصر، ۲).
ضعیف: یُرِیدُ اللَّهُ أَنْ یُخَفِّفَ عَنْکُمْ وَخُلِقَ الْإِنْسَانُ ضَعِیفًا: خدا می‌خواهد کار را بر شما آسان کند، که انسان ضعیف خلق شده است (نسا،، ۲۸).
جدالی: وَلَقَدْ صَرَّفْنَا فِی هَذَا الْقُرْآنِ لِلنَّاسِ مِنْ کُلِّ مَثَلٍ وَکَانَ الْإِنْسَانُ أَکْثَرَ شَیْءٍ جَدَلًا. و ما در این قرآن هرگونه مثال: بیان برای (هدایت) خلق آوردیم و لیکن آدمی بیشتر از هر چیز (با سخن حق) به جدال و خصومت برخیزد.(کهف، 54).
بلندپرواز و ماجراجو (ظلوم و جهول): إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمَانَةَ عَلَى السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَالْجِبَالِ فَأَبَیْنَ أَنْ یَحْمِلْنَهَا وَأَشْفَقْنَ مِنْهَا وَحَمَلَهَا الْإِنْسَانُ إِنَّهُ کَانَ ظَلُومًا جَهُولًا: ما امانت [الهى و بار تکلیف] را بر آسمانها و زمین و کوهها عرضه کردیم پس از برداشتن آن سر باز زدند و از آن هراسناک شدند و[لى] انسان آن را برداشت. راستى او ستمگرى نادان بود (احزاب، ۷۲). در بخش 101 در این باره توضیح بیشتری داده شده است.
طغیانگر: کلَّا إِنَّ الْإِنْسَانَ لَیَطْغَى: حقا که انسان سرکشى مى¬‏کند (علق، ۶) أَنْ رَآهُ اسْتَغْنَى: همین که خود را بى ‏نیاز پندارد (علق، ۷).
خوش خیال: فَأَمَّا ٱلإِنسَنُ إِذَا مَا ٱبتَللاهُ رَبُّهُۥ فَأَکرَمَهُۥ وَنَعَّمَهُۥ فَیَقُولُ رَبِّی أَکرَمَنِ : ‌و امّا انسان، هنگامى که پروردگارش او را بیازماید و او را گرامى بدارد و او را نعمت بخشد در این صورت مى‌گوید: پروردگارم مرا گرامى داشته است. (فجر،15). یا وَلَئِنْ أَذَقْنَاهُ نَعْمَاءَ بَعْدَ ضَرَّاءَ مَسَّتْهُ لَیَقُولَنَّ ذَهَبَ السَّیِّئَاتُ عَنِّی إِنَّهُ لَفَرِحٌ فَخُورٌ: و اگر پس از محنتى که به او رسیده نعمتى به او بچشانیم حتما خواهد گفت گرفتاریها از من دور شد. بى‏ گمان او شادمان و فخرفروش است (هود، ۱۰)
بدبین، نومید و ناسپاس: و امَّا إِذَا مَا ٱبتَللاهُ فَقَدَرَ عَلَیهِ رِزقَهُۥ فَیَقُولُ رَبِّی أَهَانَنِ: ‌و امّا هنگامى که او را بیازماید و روزى اش را بر او محدود کند، در آن صورت گوید: پروردگارم مرا خوار ساخته است (فجر. 16). یا وَلَئِنْ أَذَقْنَا الْإِنْسَانَ مِنَّا رَحْمَةً ثُمَّ نَزَعْنَاهَا مِنْهُ إِنَّهُ لَیَئُوسٌ کَفُورٌ: و اگر از جانب خود رحمتى به انسان بچشانیم سپس آن را از وى سلب کنیم قطعا نومید و ناسپاس خواهد بود (هود، ۹)؛ قُتِلَ الْإِنْسَانُ مَا أَکْفَرَهُ: کشته باد انسان چه ناسپاس است (عبس، ۱۷)؛ إِنَّ الْإِنْسَانَ لِرَبِّهِ لَکَنُودٌ: که انسان نسبت به پروردگارش سخت ناسپاس است (عادیات، ۶).
خودآگاه: بَلِ الْإِنْسَانُ عَلَى نَفْسِهِ بَصِیرَةٌ: بلکه انسان خودش از وضع خود آگاه است (قیامه،۱۴) وَلَوْ أَلْقَى مَعَاذِیرَهُ: هر چند در ظاهر براى خود عذرهایى بتراشد (قیامه، ۱۵).
سخت¬کوش: یَا أَیُّهَا الْإِنْسَانُ إِنَّکَ کَادِحٌ إِلَى رَبِّکَ کَدْحًا فَمُلَاقِیهِ: اى انسان حقا که تو به سوى پروردگار خود بسختى در تلاشى و او را ملاقات خواهى کرد (انشقاق، ۶).
فراموشکار و جدی نبودن در کار: وَلَقَدْ عَهِدْنَا إِلَى آدَمَ مِنْ قَبْلُ فَنَسِیَ وَلَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْمًا: و به یقین پیش از این با آدم پیمان بستیم و[لى آن را] فراموش کرد و براى او عزمى [استوار] نیافتیم.
حسود. أَمْ یَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلَى مَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ فَقَدْ آتَیْنَا آلَ إِبْرَاهِیمَ الْکِتَابَ وَالْحِکْمَةَ وَآتَیْنَاهُمْ مُلْکًا عَظِیمًا: بلکه به مردم براى آنچه خدا از فضل خویش به آنان عطا کرده رشک مى¬‏ورزند در حقیقت ما به خاندان ابراهیم کتاب و حکمت دادیم و به آنان ملکى بزرگ بخشیدیم (نسا، ۵۴).
در آیة فوق الاشاره در مطلع بحث هم خدا به ارزشمندی و توجه ویژة خود به او اشاره دارد و اینکه او را به بهترین شکل و اندازه آفریدیم اما در اثر ناسپاسی او را به پایین ترین درجه فرو نشاندیم.
غلامرضا فدائی

1) : با عرض سلام
چرا خداوند متعال فرموده اند ما انسان را خلق کردیم
و نفرمودند من خلق کردم
2) : عزیزم به این دلیل که خدا با فرشتگانش دنیا و تمام مخلوقاتش رو خلق کرد. وبه جای من گفت ما. انقدر پیچیده اش نکنیم با الفاظ عجیب و ذهن پیچیده خودمون. خدا توی همین قرآن زیبا میگه من قرآن رو با کلام ساده و قابل فهم برای همه نازل کردم. حتی اگر از یک عرب زبان بپرسید بهتون میگه که لغات استفاده شده هم بسیار ساده و روان هست.

1) : خوب چرا انقدر آیه به این زیبایی رو پیچیده میکنید؟ احسن تقویم پر واضحه که یعنی بهترین زمان، به سادگی یعنی خدا انسان را در بهترین زمان آفرید. یعنی پیدایش هر کدام از ما در بهترین زمان خودش بوده. ثم رددناه فی اسفل سافلین، یعنی سپس خدا ما رو به بدترین مکان فرستاد. یعنی ما در بهترین زمان خلق شدیم و به خواست خودش به بدترین مکان رانده شدیم. که اونم واضحه مقصود چی بوده از این جمله ولی بماند....