● مژده خداى تعالى به پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلم)
کلمه «اذا» ظهور در استقبال (آینده) دارد، و این ظهور اقتضا دارد که مضمون آیه شریفه خبرى باشد از امرى که هنوز رخ نداده و به زودى رخ مىدهد، و چون آن امر یارى و فتح است، در نتیجه سوره مورد بحث از مژدههایى است که خداى تعالى به پیامبر داده، و نیز از ملاحم و خبرهاى غیبى قرآن کریم است.
[ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان: ج20، ص: 651 |
قالب : تفسیری |
موضوع اصلی : پیروزی- فتح |
گوینده : علامه طباطبایی |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● منظور از «نصر» و «فتح»
روشنترین واقعهاى که مىتواند مصداق نصرت و فتح در این آیه باشد، فتح مکه است، چون فتح مکه در حیات رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) و در بین همه فتوحات، ام الفتوحات و نصرت روشنى بود که بنیان شرک را در جزیرة العرب ریشه کن ساخت.
و مؤید این نظریه وعده نصرتى است که در ضمن آیات نازله در باره حدیبیه داده و فرموده: «إِنَّا فَتَحْنا لَکَ فَتْحاً مُبِیناً لِیَغْفِرَ لَکَ اللَّهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِکَ وَ ما تَأَخَّرَ وَ یُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَیْکَ وَ یَهْدِیَکَ صِراطاً مُسْتَقِیماً وَ یَنْصُرَکَ اللَّهُ نَصْراً عَزِیزاً» (فتح/1-3)، چون بسیار نزدیک به ذهن است که منظور از فتح و نصر عزیز، همان فتح مکه باشد، چون تنها فتحى که مرتبط با فتح حدیبیه باشد همان فتح مکه است که دو سال بعد از صلح حدیبیه اتفاق افتاد.
و این نظریه به ذهن نزدیکتر است، تا آیه را حمل کنیم بر اجابت دعوت حقه از ناحیه اهل یمن و دخول بدون خونریزیشان در اسلام، پس نزدیکتر به اعتبار همان است که بگوییم: مراد از نصر و فتح، نصرت رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) بر کفار قریش، و مراد از فتح، فتح مکه است. و نیز بگوییم این سوره بعد از صلح حدیبیه و بعد از نزول سوره فتح و قبل از فتح مکه نازل شده است.
[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]توضیح : منظور از «نصر» و «فتح»- آن طور که بعضى از مفسرین (روح المعانى، ج 30، ص 256) پنداشتهاند- جنس نصرت و فتح نیست، تا آیه شریفه با تمامى مواقفى که خداى تعالى پیامبرش را یارى نموده و بر دشمنان پیروز کرده منطبق شود، مثلا با ایمان آوردن انصار و اهل یمن هم منطبق گردد، چون با آیه «وَ رَأَیْتَ النَّاسَ یَدْخُلُونَ فِی دِینِ اللَّهِ أَفْواجاً» (نصر/2) نمىسازد، زیرا اسلام آوردن انصار و اهل یمن و سایر مسلمانان که قبل از فتح مکه مسلمان شدند فوج فوج نبوده.
و نیز منظور آیه، صلح حدیبیه که خداى تعالى آن را در آیه «إِنَّا فَتَحْنا لَکَ فَتْحاً مُبِیناً» (فتح/1) فتح خوانده نمىتواند باشد، براى اینکه آیه بعدى با آن انطباق ندارد، و در صلح حدیبیه مردم فوج فوج داخل اسلام نشدند.
[ بستن توضیحات ] [ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان: ج20، ص: 651 |
قالب : تفسیری |
موضوع اصلی : پیروزی- فتح |
گوینده : علامه طباطبایی |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● ذکر پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) در اواخر عمرشان
رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) در اواخر عمرش نمىایستاد و نمىنشست و نمىآمد و نمىرفت، مگر اینکه مىگفت: «سبحان اللَّه و بحمده و استغفر اللَّه و اتوب الیه» ما علت این معنا را پرسیدیم، فرمود: من بدین عمل مامور شدهام، آن گاه این سوره را مىخواند: «إِذا جاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَ الْفَتْحُ».
علامه طباطبایی: و در این معنا روایات یکى دو تا نیست، البته در بین آنها در اینکه رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) چه ذکرى مىگفته اختلاف هست.
[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]توضیح : این روایت را مجمع البیان (ج 10، ص 426) از ام سلمه روایت کرده است.
[ بستن توضیحات ] [ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان: ج20، ص: 653 |
قالب : روایی |
موضوع اصلی : پیامبر اعظم (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) |
گوینده : علامه طباطبایی |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● خبر از پایان زندگی پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلم)
وقتى این سوره نازل شد، رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) آن را بر اصحابش قرائت کرد، اصحاب همه خوشحال گشته به یکدیگر مژده مىدادند، ولى وقتى عباس آن را شنید گریه کرد، رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) پرسید: چرا مىگریى عمو؟ عرضه داشت: من خیال مىکنم این سوره خبر مرگ تو را به تو مىدهد، یا رسول اللَّه. حضرت فرمود: بله این سوره همان را مىگوید که تو فهمیدى، و رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) بعد از نزول این سوره بیش از دو سال زندگى نکرد، و از آن به بعد هم دیگر کسى او را خندان و خوشحال ندید.
علامه طباطبایی: این معنا در تعدادى از روایات با عباراتى مختلف آمده.
[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]توضیح : این روایت را مجمع البیان (مجمع البیان، ج 10، ص 554) از مقاتل روایت کرده است.
و بعضى (مجمع البیان، ج 10، ص 554) در وجه دلالت سوره بر خبر مرگ آن جناب چنین گفتهاند که: این سوره دلالت دارد بر اینکه رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) از انجام رسالات خود فارغ شده، آنچه بنا بود انجام دهد انجام داده، و دوران تلاش و مجاهدتش به سر رسیده، و معلوم است که طبق مثل معروف «عند الکمال یرقب الزوال»، هر چیزى که به حد کمالش رسید باید منتظر زوالش بود.
[ بستن توضیحات ] [ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان: ج20، ص: 653 |
قالب : روایی |
موضوع اصلی : سوره نصر |
گوینده : علامه طباطبایی |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● آخرین سورهای که نازل شد
حضرت رضا (علیهالسلام) فرمودند: من از پدرم شنیدم که از پدرش (علیهالسلام) حدیث کرد که: اولین سورهاى که از قرآن نازل شد سوره «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّکَ» (علق/1) بود، و آخرین سورهاى که نازل شد سوره «إِذا جاءَ نَصْرُ اللَّهِ» بود.
علامه طباطبایی: شاید منظور از آخرین سوره در بست و به طور تمام بوده، که در این صورت منافات ندارد که بعضى آیات سایر سورهها بعد از این سوره نازل شده باشد.
[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]توضیح : این روایت را عیون اخبار الرضا (ج 2، ص 5، ح 12) به سند خود از حسین بن خالد از حضرت رضا (علیهالسلام) روایت کرده است.
[ بستن توضیحات ] [ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان: ج20، ص: 653 و 654 |
قالب : روایی |
موضوع اصلی : سوره نصر |
گوینده : علامه طباطبایی |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● تفصیل داستان فتح مکه: پیمان شکنى مکیان، حرکت قواى اسلام، وقایع بین راه و ...
در مجمع البیان در داستان فتح مکه آمده: بعد از آنکه در سال حدیبیه رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) با مشرکین قریش صلح نمود، یکى از شرائط صلح این بود که هر کس و هر قبیله عرب بخواهد مىتواند داخل در عهد رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) شود، و هر کس و هر قبیله بخواهد مىتواند داخل در عهد قریش گردد، قبیله خزاعه به عهد و عقد رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) پیوست، و قبیله بنى بکر در عقد و پیمان قریش در آمد، و بین این دو قبیله از قدیم الأیام دشمنى بود.
در این بین جنگى میان بنى بکر و خزاعه اتفاق افتاد، و قریش بنى بکر را با دادن سلاح کمک کردند، ولى آشکارا کمک انسانى ندادند به جز بعضى افراد، از آن جمله عکرمة بن ابى جهل و سهیل بن عمرو که شبانه و مخفیانه به کمک بنى بکر رفتند. (ادامه مطلب در توضیحات آمده است)
[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]توضیح : ناگزیر عمرو بن سالم خزاعى سوار بر مرکب خود شد و به مدینه نزد رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) شتافت، و این در هنگامى بود که مساله فتح مکه بر سر زبانها افتاده بود، و رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) در مسجد در بین مردم بود، عمرو بن سالم ایستاد و این اشعار را سرود:
لا هم انى ناشد محمدا حلف ابینا و ابیه الا تلدا
ان قریشا أخلفوک الموعدا و نقضوا میثاقک الموکدا
و قتلونا رکعا و سجدا (بارالها شاهد باش من به محمد اطلاع دادم، و او را به کمک طلبیدم، و به سوگندهاى غلیظى که نیاکان ما، و نیاکان او مقدسش مىشمردند سوگند دادم که قریش در بارهات خلف وعده کردند و عهد مؤکد تو را نقض نمودند، و ما را در حال رکوع و سجده کشتند.) رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) فرمود: اى عمرو بس است، سپس برخاست و به خانه همسرش میمونه رفت و فرمود: آبى برایم آماده ساز، آن گاه شروع کرد به غسل و شستشوى خود، و مىفرمود: یارى نشوم اگر بنى کعب- خویشاوندان عمرو بن سالم- را یارى نکنم، آن گاه از خزاعه بدیل بن ورقاء با جماعتى حرکت کرده نزد رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) آمدند، آنها هم آنچه از بنى بکر و قریش کشیده بودند و مخصوصا یارى قریش از بنى بکر را به اطلاع آن حضرت رسانده به طرف مکه برگشتند.
و رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) از پیش خبر داده بود که گویا مىبینم ابو سفیان از طرف قریش به سوى شما مىآید تا پیمان صلح حدیبیه را تمدید کند و به زودى بدیل بن ورقاء را در راه مىبیند. اتفاقا همین طور که فرموده بود پیش آمد، بدیل و همرهانش ابو سفیان را در عسفان دیدند که از طرف قریش به مدینه مىرود تا پیمان را تمدید و محکم کند. همین که ابو سفیان بدیل را دید پرسید: از کجا مىآیى؟ گفت رفته بودم کنار دریا و این بیابانهاى اطراف. گفت: مدینه نزد محمد نرفتى؟ پاسخ داد نه. و از هم جدا شدند، بدیل به طرف مکه رهسپار شد، ابو سفیان به همراهان خود گفت: اگر بدیل مدینه رفته باشد، حتما آذوقه شترش را از هسته خرما داده، برویم ببینیم شترش کجا خوابیده بود، رفتند و آنجا را یافته پشکل شتر بدیل را پیدا کردند و شکافتند دیدند هسته خرما در آن هست ابو سفیان گفت به خدا سوگند بدیل نزد محمد رفته بود.
ابو سفیان از آنجا به مدینه آمد و نزد رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) رفت، عرضه داشت: اى محمد خون قوم و خویشاوندانت را حفظ کن و قریش را پناه بده و مدت پیمان را تمدید کن. رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) فرمود: آیا علیه مسلمانان توطئه کردید و نیرنگ بکار زدید و پیمان را شکستید؟ ابو سفیان گفت: نه. فرمود: اگر نشکستهاید ما بر سر پیمان خود هستیم. ابو سفیان از آنجا بیرون آمد، به ابو بکر برخورد و گفت: قریش را در پناه خود گیر ( پناه گیرى رسمى از جاهلیت عرب بود که وقتى جنایتکار و حتى قاتل فرزند کسى از آن شخص پناه مىخواست، پناهش مىداد، و دیگر کسى نمىتوانست به او آسیبى برساند، و بر حسب همان جوار، خود آن شخص هم به قاتل فرزندش آسیب نمىرساند، و ابو سفیان به همین منظور آمده بود، و کافى بود یکى از مسلمانان او و یا همه قریش را در پناه خود بگیرد. «مترجم: موسوی همدانی»).
ابو بکر گفت: واى بر تو مگر کسى مىتواند علیه رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) کسى را پناه بدهد. از او هم گذشت به عمر بن خطاب برخورد و همان تقاضا را از او کرد و همان جواب را از او شنید. از او هم گذشت به منزل دخترش ام حبیبه همسر رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) رفت و خواست تا روى فرش رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) بنشیند، دخترش خم شد و فرش را جمع کرد، ابو سفیان گفت: دخترم آیا دریغ کردى از اینکه پدرت روى فرش بنشیند؟ گفت: بله، این فرش رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) است، و تو به خاطر شرکت نجس و پلید هستى و نمىتوانى روى این فرش بنشینى.
از آنجا هم بیرون شد و به خانه فاطمه (سلاماللهعلیها) رفت و گفت: اى دختر سید عرب، آیا قریش را پناه مىدهى و مدت پیمان ایشان را تمدید مىکنى؟ اگر چنین کنى گرامىترین خانم در همه مردم خواهى بود. فاطمه (سلاماللهعلیها) فرمود جوار من جوار رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) است. پرسید: آیا ممکن نیست به دو پسرانت دستور دهى این کار را بکنند؟ فرمود: به خدا سوگند بچههاى من کودکند و به حدى نرسیدهاند که بین مردم جوار دهند، علاوه بر این، هیچ مسلمانى نمىتواند به دشمن رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) پناه دهد. آن گاه رو به على بن ابى طالب (علیهالسلام) کرد و گفت: اى ابا الحسن چارهام از همه جا قطع شده، از تو مىخواهم برایم خیر خواهى کنى و راه چارهاى پیش پایم بگذارى. على (علیهالسلام) فرمود: تو پیر مرد قریشى، برخیز و بر در مسجد بایست و اعلام کن که همه بدانید من قریش را در پناه و جوار خود قرار دادم، این را بگو و به دیار خودت مکه برگرد، ابو سفیان پرسید: این کار دردى از من دوا خواهد کرد؟ فرمود: به خدا سوگند گمان ندارم، و لیکن چاره دیگرى برایت سراغ ندارم، ناگزیر ابو سفیان برخاست و در مسجد فریاد زد ایها الناس من قریش را در جوار خود قرار دادم، آن گاه شترش را سوار شد و به طرف مکه رفت.
وقتى وارد بر قریش شد، پرسیدند چه خبر آوردهاى؟ ابو سفیان قصه را برایشان شرح داد. گفتند: به خدا سوگند على بن ابى طالب کارى برایت انجام نداده، جز اینکه به بازیت گرفته، و اعلامى که در بین مسلمانان کردى هیچ فایدهاى ندارد، ابو سفیان گفت: نه به خدا سوگند على منظورش بازى دادن من نبود، ولى چاره دیگرى نداشتم.
راوى مىگوید: رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) دستور داد تا مسلمانان براى جنگ با مردم مکه، مجهز و آماده شوند، و آن گاه عرضه داشت بار الها چشم و گوش قریش را از کار ما بپوشان و از رسیدن اخبار ما به ایشان جلوگیرى فرما تا ناگهانى بر سرشان بتازیم و قریش را در شهرشان مکه غافلگیر سازیم، در این هنگام بود که حاطب بن ابى بلتعه نامهاى به قریش نوشت و به دست آن زن داد تا به مکه برساند، ولى خبر این خیانتش از آسمان به رسول اللَّه رسید، و على (علیهالسلام) و زبیر را فرستاد تا نامه را از آن زن بگیرند، که داستانش در سوره ممتحنه گذشت.
رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) در داستان فتح مکه ابو ذر غفارى را جانشین خود در مدینه کرد و ده روز از ماه رمضان گذشته بود که با ده هزار نفر لشکر از مدینه بیرون آمد، و این در سال هشتم هجرت بود، و از مهاجر و انصار حتى یک نفر تخلف نکرد.
از سوى دیگر ابو سفیان بن حارث بن عبد المطلب (پسر عموى رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم)) ، و عبد اللَّه بن امیة بن مغیره، در بین راه در محلى به نام «نیق العقاب» رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) را دیدند، و اجازه ملاقات خواستند، لیکن آن جناب اجازه نداد، ام سلمه همسر رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) در وساطت و شفاعت آن دو عرضه داشت: یا رسول اللَّه (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) یکى از این دو پسر عموى تو و دیگرى پسر عمه و داماد تو است. فرمود مرا با ایشان کارى نیست، اما پسر عمویم هتک حرمتم کرده، و اما پسر عمه و دامادم همان کسى است که در باره من در مکه آن سخنان را گفته بود، وقتى خبر این گفتگو به ایشان رسید ابو سفیان که پسر خواندهاى همراهش بود گفت: به خدا سوگند اگر اجازه ملاقاتم ندهد دست این کودک را مىگیرم و سر به بیابان مىگذارم، آن قدر مىروم تا از گرسنگى و تشنگى بمیریم، این سخن به رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) رسید، حضرت دلش سوخت و اجازه ملاقاتشان داد، هر دو به دیدار آن جناب شتافته اسلام آوردند.
و چون رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) در مر الظهران بار انداخت، و با اینکه این محل نزدیک مکه است، مردم مکه از حرکت آن جناب بکلى بىخبر بودند، در آن شب ابو سفیان بن حرب و حکیم بن حزام و بدیل بن ورقاء از مکه بیرون آمدند تا خبرى کسب کنند.
از سوى دیگر عباس عموى پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) با خود گفت: پناه به خدا، خدا به داد قریش برسد که دشمنش تا پشت کوههاى مکه رسیده، و کسى نیست به او خبرى بدهد، به خدا اگر رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) به ناگهانى بر سر قریش بتازد و با شمشیر وارد مکه شود، قریش تا آخر دهر نابود شده، این بىقرارى وادارش کرد همان شبانه بر استر رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) سوار شده به راه بیفتد، با خود مىگفت: بروم بلکه لابلاى درختهاى اراک اقلا به هیزمکشى برخورم، و یا دامدارى را ببینم، و یا به کسى که از سفر مىرسد و به طرف مکه مىرود برخورد نمایم، به او بگویم به قریش خبر دهد که لشکر رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) تا کجا آمده، بلکه بیایند التماس کنند و امان بخواهند تا آن جناب از ریختن خونشان صرفنظر کند.
از اینجا مطلب را از قول عباس مىخوانیم: به خدا سوگند در لابلاى درختان اراک دور مىزدم تا شاید به کسى برخورم، که ناگهان صدایى شنیدم که چند نفر با هم صحبت مىکردند، خوب گوش دادم صاحبان صدا را شناختم، ابو سفیان بن حرب و حکیم بن حزام و بدیل بن ورقاء بودند، و شنیدم ابو سفیان مىگفت به خدا سوگند هیچ شبى در همه عمرم چنین آتشى ندیدهام، بدیل در پاسخ گفت: به نظر من این آتشها از قبیله خزاعه باشد، ابو سفیان گفت: خزاعه پستتر از اینند که چنین لشکرى انبوه فراهم آورند من او را از صدایش شناختم، و صدا زدم اى أبا حنظله- ابو سفیان- تا صدایم را شنید شناخت، و گفت ابو الفضل تویى؟ گفتم آرى، گفت: لبیک پدر و مادرم فداى تو باد، چه خبر آوردهاى؟ گفتم: اینک رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) است با لشکرى آمده که شما را تاب مقاومت آن نیست، ده هزار نفر از مسلمین است.
پرسید: پس مىگویى چه کنم؟ گفتم: با من سوار شو تا نزد آن جناب برویم تا از حضرتش برایت امان بخواهم، به خدا قسم اگر آن جناب بر تو دست یابد گردنت را مىزند، ابو سفیان با من سوار شد، با شتاب استر را به طرف رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) راندم، از هر اجاق و آتشى رد مىشدیم مىگفتند: این عموى رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) و سوار بر استر آن جناب است، تا به آتش عمر بن خطاب رسیدیم، صدا زد اى ابا سفیان حمد خداى را که وقتى به تو دست یافتیم که هیچ عهد و پیمانى در بین نداریم، آن گاه به عجله به طرف رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) دوید، من نیز استر را به شتاب رساندم، به طورى که عمر و استر من جلو درب قبه راه را به یکدیگر بستند، و بالأخره عمر زودتر داخل شد، آن طور که یک سواره کندرو، از پیاده کندرو جلو مىزند.
عمر عرضه داشت: یا رسول اللَّه این ابو سفیان دشمن خدا است که خداى تعالى ما را بر او مسلط کرده و اتفاقا عهد و پیمانى هم بین ما و او نیست، اجازه بده تا گردنش را بزنم، من عرضه داشتم: یا رسول اللَّه من او را پناه دادهام، و آن گاه بلافاصله نشستم و سر رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) را- به رسم التماس- گرفتم، و عرضه داشتم به خدا سوگند کسى غیر از من امروز در باره او سخن نگوید، ولى عمر اصرار مىورزید، به او گفتم: اى عمر آرام بگیر، درست است که این مرد چنین و چنان کرده، ولى هر چه باشد از آل عبد مناف است، نه از عدى بن کعب- دودمان تو- اگر از دودمان تو بود من وساطتش را نمىکردم. عمر گفت اى عباس، کوتاه بیا، اسلام آوردن تو آن روز که اسلام آوردى محبوبتر بود براى من از اینکه پدرم خطاب اسلام بیاورد. مىخواست بگوید: تعصب دودمانى در کارم نیست، به شهادت اینکه از اسلام تو خوشحال شدم بیش از آنکه پدرم مسلمان مىشد، اگر مىشد. در اینجا رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) به عمویش عباس فرمود فعلا برو او را امان دادیم، فردا صبح او را نزد من آر.
مىگوید: صبح زود قبل از هر کس دیگر او را نزد رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) بردم، همین که او را دید فرمود: واى بر تو اى ابا سفیان آیا هنوز وقت آن نشده که بفهمى جز اللَّه معبودى نیست؟ عرضه داشت: پدر و مادرم فداى تو که چقدر پابند رحمى، و چقدر کریم و رحیم و حلیمى، به خدا قسم اگر احتمال مىدادم که با خداى تعالى خداى دیگرى باشد، باید آن خدا در جنگ بدر و روز احد یاریم مىکرد. رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) فرمود: واى بر تو اى ابا سفیان آیا وقت آن نشده که بفهمى من فرستاده خداى تعالى هستم؟ عرضه داشت: پدر و مادرم فدایت شود، در این مساله هنوز شکى در دلم است عباس مىگوید: به او گفتم واى بر تو شهادت بده به حق قبل از اینکه گردنت را بزنند. ابو سفیان بناچار شهادت داد.
در این هنگام رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) فرمود: اى عباس برگرد و او را در تنگه دره نگه دار، تا لشکر خدا از پیش روى او بگذرد، و او قدرت خداى تعالى را ببیند، من او را نزدیک دماغه کوه، تنگترین نقطه دره نگه داشتم، لشکریان اسلام قبیله قبیله رد مىشدند و او مىپرسید: اینها کیانند؟ و من پاسخ مىدادم، و مىگفتم مثلا این قبیله اسلم است، این جهینه است، این فلان است، تا در آخر خود رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) در کتیبه خضراء از مهاجرین و انصار عبور کرد، در حالى که نفرات کتیبه آن چنان غرق آهن شده بودند که جز حدقه چشم از ایشان پیدا نبود، ابو سفیان پرسید اینها کیانند: اى ابا الفضل؟
گفتم این رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) است که با مهاجرین و انصار در حرکت است. ابو سفیان گفت: اى ابا الفضل سلطنت برادرزادهات عظیم شده، گفتم واى بر تو سلطنت و پادشاهى نیست. بلکه نبوت است، گفت: بله حالا که چنین است (یعنى حالا که زور بالاى سرم است من هم مىگویم نبوت است، و گر نه خودم به آن ایمان ندارم. «مترجم: موسوی همدانی»).
حکیم بن حزام و بدیل بن ورقاء نزد رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) آمدند، و اسلام را پذیرفته با آن جناب بیعت کردند، وقتى مراسم بیعت تمام شد، رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) آن دو را پیشاپیش خود روانه به سوى قریش کرد تا ایشان را به سوى اسلام دعوت کنند و اعلام بدارند هر کس بر خانه ابو سفیان که بالاى مکه است داخل بشود ایمن است، و هر کس داخل خانه حکیم که در پایین مکه است بشود او نیز ایمن خواهد بود، و هر کس هم درب خانه خود را بروى خود ببندد و دست به شمشیر نزند ایمن است.
و بعد از آنکه ابو سفیان و حکیم بن حزام از نزد رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) بیرون آمدند و به طرف مکه روانه شدند، رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) زبیر بن عوام را به سرکردگى جمعى از سواره نظام مهاجرین مامور فرمود تا بیرق خود را در بلندترین نقطه مکه که محلى است به نام حجون نصب کند و فرمود از آنجا حرکت نکنید تا من برسم، و وقتى خود آن جناب به مکه رسید، در همین حجون خیمه زد، و سعد بن عباده را به سرکردگى کتیبه انصار در مقدمهاش، و خالد بن ولید را با جمعیتى از مسلمانان قضاعه و بنى سلیم را دستور داد تا به پایین مکه بروند، و پرچم خود را در آنجا نرسیده به خانهها نصب کنند.
و به ایشان دستور داد که به هیچ وجه متعرض کسى نشوند و با کسى نجنگند، مگر آنکه ابتدا به جنگ کرده باشد، و دستور داد چهار نفر را هر جا دیدند به قتل برسانند: 1- عبد اللَّه بن سعد بن ابى سرح 2- حویرث بن نفیل 3- ابن خطل 4- مقبس بن ضبابه، و نیز دستورشان داد که دو نفر مطرب و آوازهخوان را هر جا دیدند بکشند، و اینها کسانى بودند که با آوازه خوانیهایشان رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) را هجومى گفتند. و فرمود حتى اگر دیدند دست به پرده کعبه دارند در همان حال به قتلشان برسانند. طبق این فرمان على (علیهالسلام) حویرث بن نفیل و یکى از دو آوازهخوانها را کشت، و آن دیگرى متوارى شد، و نیز مقبس بن ضبابه را در بازار به قتل رسانید، و ابن خطل را در حالى که دست به پرده کعبه داشت پیدا کردند، و دو نفر به وى حمله کردند، یکى سعید بن حریث، و دیگرى عمار بن یاسر، سعید از عمار سبقت گرفت و او را به قتل رسانید.
ابو سفیان با شتاب خود را به رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) رسانیده رکاب مرکب آن جناب را گرفت و بدان بوسه زد، آن گاه گفت: پدر و مادرم به قربانت، آیا نشنیدى که سعد گفته:
الیوم یوم الملحمة الیوم تسبى الحرمة
(امروز حمام خون راه مىاندازیم، و زنان را اسیر مىکنیم؟) حضرت به على (علیهالسلام) دستور داد: به عجله خود را به سعد برسان، و پرچم- که همواره به دست فرمانداران سپرده مىشد- را از او بگیر، و تو خودت آن را داخل شهر کن، اما با رفق و مدارا، و على (علیهالسلام) پرچم انصار را از سعد بن عباده گرفت، و انصار را همانطور که فرموده بود با رفق و مدارا داخل شهر کرد.
[خطبه پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) بعد از فتح مکه]
بعد از آنکه خود رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) وارد مکه شد، صنادید (بزرگان) قریش داخل کعبه شدند، و به اصطلاح بست نشستند، چون گمان نمىکردند- با آن همه جنایات که کرده بودند- جان سالم بدر برند، در این هنگام رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) وارد مسجد الحرام شد و تا جلو درب کعبه پیش آمد، در آنجا ایستاده سخن آغاز کرده فرمود: «لا اله الا اللَّه وحده وحده أنجز وعده و نصر عبده و هزم الاحزاب وحده» معبودى نیست به جز اللَّه، تنها او تنها او که وعده خود به کرسى نشاند و بنده خود را یارى داد، و یک تنه همه حزبهاى مخالفش را از میدان بدر برد، هان اى مردم هر مال و هر امتیاز موروثى و طبقاتى، و هر خونى که در جاهلیت محترم بود، زیرا این دو پاى من (من امروز همه آنها را لغو اعلام مىکنم) مگر پردهدارى کعبه و سقایت حاجیان، که این دو امتیاز را به صاحبانش اگر اهلیت داشته باشند بر مىگردانم، هان اى مردم، مکه هم چنان بلد الحرام است، چون خداى تعالى آن را از ازل حرمت داده، براى احدى قبل از من و براى خود من کشتار در آن حلال نبوده، تنها براى من پاسى از روز حلیت داده شده، از آن گذشته تا روزى که قیامت بپا شود این بلد، بلد الحرام خواهد بود، گیاه و روئیدنیهایش مادامى که سبز باشد کنده نمىشود، و درختانش قطع نمىگردد، و شکارش مورد تعرض احدى قرار نمىگیرد، گیرد (و با اشاره دست و یا سر و صدا فرارى نمىشود) و کسى نمىتواند گم شدهاى را بردارد، مگر به منظور اینکه صاحبش را پیدا کند، و گم شدهاش را بدو بدهد.
آن گاه فرمود: هان اى مردم مکه! براى پیامبر خدا همسایگان بسیار بدى بودید، نبوت و دعوتش را تکذیب کردید، و او را از خود راندید، و از وطن مالوفش بیرون کردید و آزارش دادید، و به این اکتفاء نکردید، حتى به محل هجرتم لشکر کشیدید و با من به قتال پرداختید، با همه این جنایات بروید که شما آزاد شدگانید.
وقتى این صدا و این خبر به گوش کفار مکه که تا آن ساعت در پستوى خانهها پنهان شده بودند رسید، مثل اینکه سر از قبر برداشته باشند همه به اسلام گرویدند، و چون مکه با لشکرکشى فتح شده بود، و قانونا تمامى مردمش غنیمت و بردگان اسلام بودند، ولى رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) همه را آزاد کرد، از این جهت از آنان تعبیر کرد به «طلقاء».
پس از آن ابن الزبعرى شرفیاب حضور رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) شد، و اسلام آورد و اشعار زیر را انشاء نمود:
یا رسول الاله ان لسانى راتق ما فتقت اذا أنا بور
اذا ابارى الشیطان فى سنن الغى و من مال میله مثبور
امن اللحم و العظام لربى ثم نفسى الشهید أنت نذیر
(اى فرستاده معبود یکتا، زبان من امروز خطاهاى گذشتهام را جبران مىکند، و آنچه در دوران هلاکت و گمراهیم مرتکب شدهام، امروز تلافى مىکنم، آن روز در بحبوحه گمراهى بودم، و به پیروى از شیطان مباهات مىکردم، ولى امروز فهمیدم هر کس از راه مستقیم منحرف شود انحرافش به هلاکتش منجر مىشود، امروز گوشت تنم و تک تک استخوانهایم به پروردگارم ایمان آورده، و همچنین جانم گواهى مىدهد به اینکه تو پیامبرى نذیر هستى.)
این مطلب در مجمع البیان (ج 10، ص 554- 557) آمده است.
[ بستن توضیحات ] [ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان: ج20، ص: 654 تا 661 |
قالب : تاریخی |
موضوع اصلی : پیروزی- فتح |
گوینده : علامه طباطبایی |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● خطبه پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) بعد از فتح مکه
بعد از آنکه خود رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) وارد مکه شد، صنادید (بزرگان) قریش داخل کعبه شدند، و به اصطلاح بست نشستند، چون گمان نمىکردند- با آن همه جنایات که کرده بودند- جان سالم بدر برند، در این هنگام رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) وارد مسجد الحرام شد و تا جلو درب کعبه پیش آمد، در آنجا ایستاده سخن آغاز کرده فرمود: «لا اله الا اللَّه وحده وحده أنجز وعده و نصر عبده و هزم الاحزاب وحده» معبودى نیست به جز اللَّه، تنها او تنها او که وعده خود به کرسى نشاند و بنده خود را یارى داد، و یک تنه همه حزبهاى مخالفش را از میدان بدر برد، هان اى مردم هر مال و هر امتیاز موروثى و طبقاتى، و هر خونى که در جاهلیت محترم بود، زیرا این دو پاى من (من امروز همه آنها را لغو اعلام مىکنم) مگر پردهدارى کعبه و سقایت حاجیان، که این دو امتیاز را به صاحبانش اگر اهلیت داشته باشند بر مىگردانم، هان اى مردم، مکه هم چنان بلد الحرام است، چون خداى تعالى آن را از ازل حرمت داده، براى احدى قبل از من و براى خود من کشتار در آن حلال نبوده، تنها براى من پاسى از روز حلیت داده شده، از آن گذشته تا روزى که قیامت بپا شود این بلد، بلد الحرام خواهد بود، گیاه و روئیدنیهایش مادامى که سبز باشد کنده نمىشود، و درختانش قطع نمىگردد، و شکارش مورد تعرض احدى قرار نمىگیرد، گیرد (و با اشاره دست و یا سر و صدا فرارى نمىشود) و کسى نمىتواند گم شدهاى را بردارد، مگر به منظور اینکه صاحبش را پیدا کند، و گم شدهاش را بدو بدهد.
(ادامه مطلب در توضیحات آمده است)
[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]توضیح : آن گاه فرمود: هان اى مردم مکه! براى پیامبر خدا همسایگان بسیار بدى بودید، نبوت و دعوتش را تکذیب کردید، و او را از خود راندید، و از وطن مالوفش بیرون کردید و آزارش دادید، و به این اکتفاء نکردید، حتى به محل هجرتم لشکر کشیدید و با من به قتال پرداختید، با همه این جنایات بروید که شما آزاد شدگانید.
وقتى این صدا و این خبر به گوش کفار مکه که تا آن ساعت در پستوى خانهها پنهان شده بودند رسید، مثل اینکه سر از قبر برداشته باشند همه به اسلام گرویدند، و چون مکه با لشکرکشى فتح شده بود، و قانونا تمامى مردمش غنیمت و بردگان اسلام بودند، ولى رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) همه را آزاد کرد، از این جهت از آنان تعبیر کرد به «طلقاء».
پس از آن ابن الزبعرى شرفیاب حضور رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) شد، و اسلام آورد و اشعار زیر را انشاء نمود:
یا رسول الاله ان لسانى راتق ما فتقت اذا أنا بور
اذا ابارى الشیطان فى سنن الغى و من مال میله مثبور
امن اللحم و العظام لربى ثم نفسى الشهید أنت نذیر
(اى فرستاده معبود یکتا، زبان من امروز خطاهاى گذشتهام را جبران مىکند، و آنچه در دوران هلاکت و گمراهیم مرتکب شدهام، امروز تلافى مىکنم، آن روز در بحبوحه گمراهى بودم، و به پیروى از شیطان مباهات مىکردم، ولى امروز فهمیدم هر کس از راه مستقیم منحرف شود انحرافش به هلاکتش منجر مىشود، امروز گوشت تنم و تک تک استخوانهایم به پروردگارم ایمان آورده، و همچنین جانم گواهى مىدهد به اینکه تو پیامبرى نذیر هستى.)
این مطلب در مجمع البیان (ج 10، ص 554- 557) آمده است.
[ بستن توضیحات ] [ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان: ج20، ص: 660 و 661 |
قالب : تاریخی |
موضوع اصلی : پیروزی- فتح |
گوینده : علامه طباطبایی |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● برخورد پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) با بتها بعد از فتح مکه
رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) در روز فتح داخل مکه شد، در حالى که پیرامون خانه کعبه سیصد و شصت بت کار گذاشته بودند، رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) با چوبى که در دست شریف داشت به یک یک آن بتها مىزد و مىخواند: «جاء الحق و ما یبدئ الباطل و ما یعید- حق آمد دیگر باطل را آغاز نمىکند و بر نمىگرداند» و نیز مىخواند: «جاءَ الْحَقُّ وَ زَهَقَ الْباطِلُ إِنَّ الْباطِلَ کانَ زَهُوقاً» (اسراء/81).
[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]توضیح : این روایت را مجمع البیان (ج 10، ص 554- 557) به نقل از ابن مسعود روایت کرده است.
[ بستن توضیحات ] [ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان: ج20، ص: 662 |
قالب : روایی |
موضوع اصلی : پیروزی- فتح |
گوینده : علامه طباطبایی |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● ورود پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) به کعبه بعد از فتح مکه
وقتى رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) وارد مکه شد، حاضر نشد داخل خانه شود، در حالى که معبودهاى مشرکین در آنجا باشد و دستور داد قبل از ورود آن جناب بتها را بیرون سازند، و نیز مجسمهاى از ابراهیم و اسماعیل (علیهمالسلام) بود که در دستشان چوبه از لام- که وسیلهاى براى نوعى قمار بود- وجود داشت، رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) فرمود: خدا بکشد مشرکین را، به خدا سوگند که خودشان هم مىدانستند که ابراهیم و اسماعیل (علیهمالسلام) هرگز مرتکب قمار از لام نشدند.
[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]توضیح : این روایت را مجمع البیان (ج 10، ص 554- 557) به نقل از ابن عباس روایت کرده است.
[ بستن توضیحات ] [ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان: ج20، ص: 662 |
قالب : روایی |
موضوع اصلی : پیروزی- فتح |
گوینده : علامه طباطبایی |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● ایمان آوردن مردم در زمان فتح مکه
عموم مفسرین، این سوره را مربوط به زمان فتح مکه در سال هشتم هجرى مىدانند که گروهى از مردم به خاطر حقانیّت اسلام، ایمان آوردند و بعضى از ترس به اسلام تظاهر کردند، نظیر ابوسفیان که امام على (علیهالسلام) درباره آنان فرمود: «ما اسلموا ولکن استسلموا و اسرّوا الکفر» آنان در ظاهر مسلمان شدند ولى در دل کافر ماندند.
در قرآن براى ایمان دو نوع دخول آمده است: یکى دخول مردم در دین که در این سوره مىفرماید: «یدخلون فى دین اللّه» و دیگرى دخول ایمان در دل مردم که در سوره حجرات مىفرماید: «و لمّا یدخل الایمان فى قلوبکم» (حجرات/14) هنوز دین داخل قلبهاى شما نشده است.
[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]توضیح : روایت موجود در متن را بحارالانوار (ج 32، ص 325) روایت کرده است.
[ بستن توضیحات ] [ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 624 |
قالب : تفسیری |
موضوع اصلی : سوره فتح |
گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● ایمان جهانی به حضرت مهدی (علیهالسلام)
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 624 |
قالب : روایی |
موضوع اصلی : مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) |
گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● شرط نصرت الهی
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 625 |
قالب : تفسیری |
موضوع اصلی : امداد الهی |
گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● جریان فتح مکه
پیامبر اکرم (صلىاللهعلیهوآله) بعد از فتح مکه، عفو عمومى اعلام کردند و همه را بخشیدند و مکه بدون خونریزى فتح شد. حتى هنگامى که حضرت دید سعد بن عبادة شعار انتقام مىدهد و مىگوید «الیوم یوم الملحمة» یعنى امروز تلافى مىکنیم، حضرت پرچم را از او گرفت و به دست حضرت على (علیهالسلام) داد و فرمود: شعار را عوض کنید و بگویید: «الیوم یوم المرحمة» امروز روز رحمت است نه انتقام.
[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 625 |
قالب : روایی |
موضوع اصلی : پیروزی- فتح |
گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● فقط باید به خدا تکیه کرد
فتح و نصرت واقعى از جانب خداست، پس به ابزار و تجهیزات و نیروى انسانى تکیه نکنید که ممکن است همه امکانات باشد ولى باز هم شکست بخورید. «و ما النّصر الاّ من عند اللّه» (آل عمران/126)
[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 625 |
قالب : تفسیری |
موضوع اصلی : پیروزی- فتح |
گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● آثار فتح مکه
در فتح مکه، امید بتپرستان به یأس و مرکز شرک به پایگاه توحید تبدیل شد. موانعى که بر سر راه مؤمنان بود، برچیده شد، اسلام تثبیت گشت و براى صدور به کشورهاى دیگر آماده شد.
[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 625 |
قالب : تفسیری |
موضوع اصلی : پیروزی- فتح |
گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● نگاهی گذرا به فتح مکّه
بعد از صلح حدیبیه، چون مشرکان پیمانشکنى کردند، پیامبر نیرویى فراهم و مکه را بدون خونریزى فتح کرد و شرح ماجرا چنین است: مسلمانان در چند کیلومترى مکه اردو زدند و ابوسفیان که شبانه براى سرکشى از مکه خارج شده بود با عباس عموى پیغمبر ملاقاتى داشت. عباس گفت: پیامبر با ده هزار سرباز به سراغ شما آمده است. ابوسفیان ترسید و به عباس پناهنده شد و پیامبر امان دادن عباس را پذیرفت. پیامبر فرمود: هر کس به مسجد الحرام پناه ببرد یا به خانه ابوسفیان برود یا در خانه خود بماند، در امان است.
پیامبر به عباس فرمود: ابوسفیان را در تنگهاى که گذرگاه مکه هست ببر تا لشگریان الهى که از آنجا مىگذرند، او ببیند. ابوسفیان با دیدن این مانور وحشت کرد و به عباس گفت: سلطنت فرزند برادرت بسیار عظیم شده است، عباس گفت: سلطنت نیست بلکه نبوت است. سپس عباس به او گفت: به سراغ مردم مکه برو و آنها را از مقابله با لشگر اسلام بازدار.
ابوسفیان وارد مسجدالحرام شد و به مردم گفت: محمّد با جمعیّتى وارد مکه مىشود که توان مقابله با او را ندارید، پس به مسجد الحرام یا خانه من یا خانه خود پناهنده شوید و اسلام بیاورید تا سالم بمانید. (ادامه مطلب را در توضیحات مطالعه فرمایید.)
[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]توضیح : به هر حال پیامبر اکرم (صلىاللهعلیهوآله) وارد مکه شد و به یاد روزى که از مکه مخفیانه خارج شد و به شکرانه این پیروزى سجده کرد. سپس پیامبر با تلاوت سوره فتح وارد مسجد الحرام شد و مسلمانان همراه آن حضرت تکبیر مىگفتند. حضرت نزدیک کعبه آمد و بتها را مىشکست و مىفرمود: «جاء الحق و زهق الباطل انّ الباطل کان زهوقا» (اسراء/81) از آنجا که دست حضرت به بتهاى بزرگ بالاى کعبه نمىرسید، به حضرت على (علیهالسلام) دستور داد تا پا بر دوش پیامبر نهد و بتها را سرنگون کند. سپس حلقه کعبه را گرفت و از مردم مکه پرسید: شما امروز چه انتظارى از من دارید؟ گفتند: بخشش. اشک در چشم حضرت جمع شد و مردم گریه کردند. حضرت سخن یوسف را که به برادرانش فرمود: «لاتثریب علیکم الیوم» (یوسف/92) امروز هیچ سرزنشى بر شما نیست، به زبان آورد و فرمود: همه آزادید. آنگاه جملات «لااله الاّ اللّه وحده وحده انجز وعده نصر عبده...» را خواند و فرمود: هیچ کس از خونهاى ریخته شده و اموال غارت شده گذشته سخنى نگوید و تمام پروندههاى گذشته مختومه و همه مشمول عفو عمومى شدید، پس وارد زندگى نوین شوید.
[ بستن توضیحات ] [ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 626 و 627 |
قالب : تاریخی |
موضوع اصلی : پیروزی- فتح |
گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● آشنایى با سوره نصر-نکته -
حاجيه تقي زاده فانيد
/ آشنایى با سوره نصر
آشنایى با این سوره
1 - نام این سوره
در این سوره کوتاه از یارى خدا و پیروزى بزرگ توحیدگرایان سخن رفته است، به همین دلیل نام این سوره از آغازین آیه آن اقتباس گردیده و «نصر» خوانده شده است.
2 - فرودگاه آن
از دیدگاه بیشتر مفسران این سوره «مدنى» است و در مدینه بر قلب مصفاى پیامبر فرود آمده است، امّا از دیدگاه پاره اى در آخرین سال زندگى ظاهرى پیامبر و آخرین «حج» او، در «منا»، و به صورت یکجا، پس از سوره توبه بر او فرود آمد.
3 - شمار آیه هاى آن
این سوره از 3 آیه، 19 واژه، و 29 حرف ساخته شده است.
4 - پاداش تلاوت آن
از پیامبر گرامى آورده اند که:
من قرأها فکانما شهد مع رسول اللّه(ص) فتح مکّه.(331)
کسى که این سوره را بخواند و در آن بیندیشد بسان کسى است که در فتح مکّه با پیامبر بوده است.
و از امام صادق آورده اند که فرمود:
من قرأ «اذا جاء...» فى نافلة او فریضة نصره الله على جمیع اعدائه، و جاء یوم القیامة و معه کتاب ینطق قد اخرج اللّه من جوف قبره فیه امان من حَرّ جهنم...(332)
کسى که سوره «نصر» را در نماز واجب و یا مستحب بخواند، خدا او را بر همه دشمنانش پیروز ساخته، و در روز رستاخیز با نامه اى مى آید که سخن مى گوید، و خدا آن را از آرامگاه او بیرون آورده که امان نامه اى است از حرارت دوزخ و آتش و نعره گوشخراش آن که دو گوشش آن را مى شنود، امّا در او اثرى بر جاى نمى گزارد. او در روز رستاخیز بر چیزى نمى گذرد، جز اینکه او را مژده داده و از نعمت ها و پاداش هایى که در انتظار اوست به او خبر مى دهند تا به بهشت در آید.
5 - دورنمایى از محتواى این سوره
در این سوره کوتاه و آیات سه گانه آن از این نکات انسان پرور و زندگى ساز سخن رفته است:
نوید پیروزى و سرفرازى حق طلبان و نواندیشان بر شرک و استبداد،
امید بخشى و امید آفرینى واقعى،
گرایش همگانى به دین خدا در پرتو دعوت خردمندانه و عملکرد زیبا و سنجیده،
راز این دین گرایى و روى آورى به معنویت و اخلاق،
سپاس نعمت هاى خدا،
ستایش خدا و تنزیه او،
آمرزش خواهى و توبه و اصلاحگرى و اصلاح طلبى هماره.
[ نظرات / امتیازها ]
منبع : |
قالب : روایی |
موضوع اصلی : سوره نصر |
گوینده : حاجیه تقی زاده فانید |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● فتح مکّه و یا پرشکوه ترین پیروزى فرهنگ و معنویت -نکته -
حاجيه تقي زاده فانيد
فتح مکّه و یا پرشکوه ترین پیروزى فرهنگ و معنویت
هنگامى که پیامبر در جریان «حدیبیه» با قریش پیمان صلح و همزیستى امضاء کرد، در آن عهدنامه مقرر گردید که هر کس دوست داشت مى تواند آزادانه به راه و رسم پیامبر روى آورد و در کنار او قرار گیرد، و هر کس دوست داشت مى تواند در کنار قریش بماند.
پس از این رویداد بود که قبیله «خزاعه» به پیامبر روى آورد و در برابر آن قبیله «بنوبکر»، که با «خزاعه» درگیرى و دشمنى داشت، و هر دو در اطراف مکّه بودند، به اردوگاه شرک نزدیک تر شد و به قریش پیوست.
پس از قرارداد صلح میان پیامبر و قریش، میان دو قبیله «خزاعه» و «بنوبکر» که سابقه دشمنى بود، بار دیگر پیکار پیش آمد، و قریش بر خلاف قرار داد صلح خویش با پیامبر، به طور مخفیانه به یارى هم پیمان خود «بنوبکر» شتافت، و شبانه بر ضد «خزاعه» که به پیامبر پیوسته بودند، جنگ نموده و سلاح در اختیار دوستان خود نهاد و بدین وسیله عهدنامه را به شدت نقض کرد. در این عهدشکنى به ویژه «عکرمه» فرزند «ابوجهل» و «سهیل بن عمر» دو تن از سردمداران قریش نیز شرکت کردند.
پس از این درگیرى سخت، بزرگ قبیله «خزاعه»، «عمرو بن سالم» به مدینه آمد و در برابر پیامبر بشردوست و عدالت پیشه ایستاد و این گونه شکایت کرد:
بار خدایا، من به سوى محمد(ص) هم پیمان پدرمان و پدرگرانقدرش آمده و به او شکایت آورده ام که قریش پیمان خود را شکسته و ما را در حال نماز و رکوع و سجده قتل عام کرده است.
گفتنى است که شکایت پرشور و سوز این مرد از عهدشکنى قریش، از عواملى بود که در کنار دیگر انگیزه ها و عوامل، راه را براى فتح مکّه هموار ساخت.
پیامبر آزادى پس از شنیدن اشعار شورانگیز «عمرو» او را به شکیبایى سفارش فرمود و به خانه رفت. او در حالى که به انجام «غسل» مشغول بود مى فرمود: در راه هدف هاى بلند خویش یارى نگردم و پیروز نشوم، اگر این مردم ستمدیده را یارى نرسانم.
پس از شکایت «عمرو» و تصمیم پیامبر بر یارى ستمدیدگان، گروهى از مردان «خزاعه» به رهبرى «بدیل» از مکّه به سوى مدینه آمدند، و آنان نیز از عهد شکنى قریش و کشتار بى بدیل مردم خویش با مساعدت آن به دست قبیله رقیب شکایت کردند.
پیامبر آنان را نیز مورد تفقد قرار داد و هنگامى که آنان بر آن شدند تا به سوى مکّه حرکت کنند، به آگاهى آنان رساند که هم اینک «ابوسفیان» در راه مدینه است و به اینجا مى آید تا پیمان قریش را با من استوار سازد و تجدید کند، و او در راه به شما برخورد خواهد کرد.
آنان به سوى مکّه حرکت کردند و در «عسفان» به «ابوسفیان» رسیدند. در برابر پرس و جوى او، دیدار خویش از مدینه و ملاقات با پیامبر را از او پوشیده داشتند، امّا «ابوسفیان» از سرگین شتر آنان که هسته خرما در میان آن یافت، آگاه شد که آنان از مدینه مى آیند، چرا که در مدینه به شترها به همراه علوفه هسته خرما مى دادند.
او بى درنگ خود را به مدینه رساند و به حضور پیامبر شتافت و از آن حضرت خواست تا با تجدید تاریخ عهدنامه اش با قریش، هم خون بستگانش را در مکّه حفظ نماید و هم به قریش پناه دهد.
پیامبر از او در مورد دلیل پیمان شکنى شان پرسید و او انکار کرد، امّا پیامبر خواسته او را نپذیرفت. از حضور آن حضرت بیرون آمد و در راه به ابوبکر رسید و از او خواست تا قریش را پناه دهد، امّا او گفت: چه کسى مى تواند مردمى را که بر ضد پیامبر اقدام کرده اند پناه دهد؟ به «عمر» برخورد نمود و او نیز همین پاسخ را به او داد. بر دخترش - که همسر پیامبر بود - وارد شد، امّا هنگامى که خواست بنشیند، دخترش فرش را از زیر پاى او کشید، و دلیل آن را شرک و بیداد و پلیدى او عنوان ساخت.
به خانه ریحانه ارجمند پیامبر فاطمه رفت وگفت: هان اى دختر سالار عرب! قریش را پناه ده و از پدرت بخواه تا عهدنامه اش را با قریش تجدید کند تا در تاریخ بشر والاترین بانو باشى.
فاطمه فرمود دیدگاه من، همان دیدگاه پیامبر است و پناه دادن من نیز همان پناه دادن اوست.
گفت: آیا دو نور دیده ات را دستور مى دهى تا مردم مکّه را پناه دهند و بدین وسیله میان مردم صلح و آرامش پدید آورند؟
آن حضرت ضمن خردسال خواندن دو نور دیده خویش، فرمود: نه من و نه فرزندانم و نه هیچ کس دیگر بر خلاف نظر پیامبر کسانى را که عهد خود را شکسته و مردم بى گناه را قتل عام کرده اند پناه نخواهد داد.
رو به امیرمؤمنان نمود و از مشکل خویش گله کرد و از او راهنمایى خواست. آن حضرت فرمود تو سردمدار «قریش» هستى، برخیز و به درب مسجد پیامبر برو و اعلام کن که قریش را پناه مى دهى، آن گاه راه خویش را بگیر برو.
پرسید: آیا این کار سودبخش است؟
فرمود: نه، امّا چاره اى جز این ندارى.
ابوسفیان بر درگاه مسجد ایستاد و فریاد برآورد که: هان اى مردم! بدانید که من قریش را پناه مى دهم. آن گاه بر شتر خود نشست و رفت. پس از ورود به مکّه، گرد او را گرفتند و او نپذیرفتن عهد از سوى پیامبر را به آگاهى آنان رساند و آن گاه از راهنمایى امیرمؤمنان و اعلام پناه دادن قریش از سوى خود را باز گفت. آنان گفتند: این کار ما را از خطر نجات نمى دهد. او گفت: دیگر جز این چاره اى برایم نمانده بود.
پس از رفتن ابوسفیان پیامبر دستور سازماندهى و آماده باش داد و رو به بارگاه خدا زمزمه کرد که بار خدایا، حرکت ما را از قریش نهان دار تا به طور ناگهانى بر آنان وارد شویم.
«حاطب» جریان آماده باش را به وسیله زنى براى استبداد مکّه نوشت، امّا فرشته وحى پیامبر را از خیانت او آگاه ساخت و به دستور پیامبر على(ع) به همراه پاره اى از یاران، راه را بر آن زن بستند و نامه را گرفتند که این موضوع در تفسیر سوره «ممتحنه» گذشت.
آن گاه پیامبر «ابوذر» را در مدینه براى اداره امور برگزید و در روز دهم ماه رمضان، در سال هشتم از هجرت با ده هزار نفر از مردم مسلمان و چهار صد سوار به سوى مکّه حرکت کرد. در این سفر تاریخى کسى از مهاجر و انصار از همراهى پیامبر تخلف نورزید.
پیامبر و یاران پرشورش میان مکّه و مدینه در حال پیشروى به سوى هدف بودند، که شمارى از سردمداران شرک و استبداد، نظیر «ابوسفیان»، «حارث بن عبدالمطلب»، «عبد اللّه بن امیّه» به آنان برخوردند و کوشیدند تا به حضور پیامبر برسند، امّا آن حضرت نپذیرفت. نزد «ام سلمه» رفتند و از او یارى خواستند. او نزد پیامبر آمد و گفت: اى پیامبر خدا، فرزند عمو، و عمه و داماد شما آمده اند و تقاضاى دیدار دارند.
پیامبر فرمود: من به آنان نیازى ندارم و نمى خواهم آنان را بنگرم، چرا که آنان حرمت مرا پاس نداشتند و حقوق و امنیت مرا به خطر افکندند...
هنگامى که ابوسفیان از تصمیم پیامبر آگاهى یافت گفت: به خداى سوگند اگر پیامبر، ما را نپذیرد دست این کودک خردسالم را مى گیرم و رو به بیابان هاى بى آب و علف مى گذاریم تا هردو از تشنگى و گرسنگى بمیریم.
پیامبر مهر و مدارا با شنیدن این سخن، دل پرمهرش بر آنان سوخت و به حضورشان پذیرفت و آنان اسلام آوردند.
پیامبر با سپاه توحید به چند کیلومترى مکّه رسید و در آن جا فرود آمد. چادرها در آن پهن دشت بسیار گسترده بر پا گردید و عباس عموى پیامبر در این اندیشه بود که به وسیله کسى از اهل مکّه، آنان را که هنوز از نزدیک شدن لشکر اسلام بى خبر بودند آگاه سازد، تا سرانشان به سوى پیامبر بشتابند و امان بگیرند، چرا که مى ترسید در صورت بى خبرماندن آن ها و وارد شدن سپاه اسلام به مکّه بسیارى از قریش کشته شوند.
عباس با همین اندیشه سوار بر مرکب پیامبر گردید و در دل شب به مکّه نزدیک تر شد. از آن طرف ابوسفیان و گروهى از سردمداران قریش که نگران بودند، براى بررسى اوضاع بر کوه هاى اطراف مکّه رفتند. هنگامى که از فراز کوه ها به دشت «مرّ الظهران» نگریستند و آتشى بسیار را که مسلمانان به تدبیر پیامبر برپا کرده بودند، دیدند، از یکدیگر پرسیدند که این آتش ها را چه کسانى روشن ساخته اند؟
پاره اى گفتند: قبیله «خزاعه»؛ امّا پاره اى دیگر گفتند: آن ها کوچک تر از این هستند که بیابانى را آکنده سازند. در این هنگام «عباس»، صداى ابوسفیان را شناخت و او را ندا داد، و به آگاهى او و همراهانش رساند که پیامبر با هزاران نفر مجاهد و مبارز در چند قدمى آنان قرار دارد و قریش جز تسلیم شدن در برابر حق و عدالت راه دیگرى ندارد.
ابوسفیان که از ترس، خود را باخته بود، گفت: پدر و مادرم فدایت چه کنم؟ عباس با تدبیرى درست او را نزد پیامبر آورد، تا براى او و مردم مکّه امان بگیرد.
به هنگام عبور از کنار سپاه توحید، «عمر» ابوسفیان را دید و فریاد برآورد که: سپاس خداى را که بدون اینکه در امان باشى تو را یافتم، و رفت تا از پیامبر اجازه کیفر او را بگیرد، که «عباس» خود را رساند و گفت: من او را پناه داده ام؛ «عمر» در این مورد پافشارى بسیارى کرد... امّا پیامبر به او اجازه نداد به هدف خویش برسد.
پیامبر به «عباس» فرمود: او در امان است، اینک ببرید و فردا نزد من بیاورید.
هنگامى که بامداد آن شب او را آوردند، پیامبر فرمود: هان اى ابوسفیان آیا هنوز وقت آن نرسیده است تا بدانى که خدایى جز خداى یکتا نیست؟
پاسخ داد چرا پدر و مادرم به قربانت، اگر جز خداى تو خدایانى دیگر بود ما را در «بدر» و «احد» یارى مى کردند.
فرمود: آیا هنوز وقت آن نرسیده است که به وحى و رسالت ایمان آورى؟
«ابوسفیان» در پاسخ، اندکى درنگ کرد که «عباس» او را راهنمایى کرد، و او به رسالت پیامبر گواهى داد.
به اشاره پیامبر او را در گذرگاهى که ستون هاى نظامى باید مى گذشت، نگاه داشتند تا شوکت و قدرت حق و حق طلبان را بنگرد. او پس از تماشاى صف هاى یاران پیامبر و دیدن پرچمداران و فرماندهان و سربازانى که تنها چشمشان پیدا بود، و با دیدن پیامبر در میان مهاجر و انصار، رو به عباس کرد و گفت: راستى که فرزند برادرت به فرمانروایى پرشکوهى رسیده است! عباس گفت: واى بر تو! این مقام والاى رسالت است، نه سلطنت و فرمانروایى.
در این هنگام «حکیم بن حزام» و «بدیل» به حضور پیامبر آمدند و ضمن اعلام اسلام بیعت کردند و پیامبر آنان را به سوى قریش فرستاد تا ضمن دعوت آنان به سوى اسلام، به آگاهى مردم مکّه برسانند که هر کسى اسلام آورد، و یا در خانه ابوسفیان و یا «حکیم بن حزام» - که در قسمت بالا و پایین شهر قرار دارند - وارد گردد، و یا درِ خانه خویش را ببندد و در خانه بماند در امان است.
پس از رفتن آن دو به سوى قریش، پیامبر «زبیر» را به فرماندهى سواران گماشت و به او فرمان داد تا به سوى مکّه پیشروى کند و پرچم خویش را در نقطه اى به نام «حجون» به اهتزار درآورد و در انتظار فرمان باشد. او به دستور آن حضرت عمل کرد و پیامبر نیز از پى آنان رسید. آن گاه «سعد بن عباده» را به فرماندهى ستونى از سپاه برگزید و به او نیز در مسیرى مقرر دستور پیشروى داد، و «خالد» را به فرماندهى ستونى دیگر انتخاب کرد و به او دستور داد تا از سمت پایین شهر پیشروى کنند و پرچم خود را در نقطه اى مقرر به اهتزاز در آورد و به همه آنان سفارش کرد که جز کسى را که به پیکار برخیزد، مورد حمله قرار ندهند، چرا که جز چهار تن، به نام هاى «عبداللّه بن سعد»، «حویرث» «ابن خطل» «مقبس» و نیز دو زن تبهکار که شرارت و شقاوت را از حد گذرانده بودند نباید کسى کشته شود...
نیروهاى مسلمان در حال انجام وظیفه و پیشروى آرام بودند که ابوسفیان سراسیمه و وحشت زده به سوى پیامبر آمد و ضمن بوسه بر رکاب آن حضرت، گفت: پدر و مادرم به قربانت «سعد» شعارى سر داده است که براى قریش وحشت بار است، چرا که مى گوید:
الیوم یوم الملحمة، الیوم تسبى الحرمة امروز روز کشتار و انتقام و روز به اسارت بردن زنان است.
پیامبر امیرمؤمنان را فرستاد تا پرچم سپاه را از او بگیرد و خود پیشاپیش همگان با نرمى و مدارا وارد شهر گردد. آن حضرت پرچم را گرفت و خود با نهایت نرمش و مدارا وارد مکّه شد و به سوى کعبه پیش رفت. سردمداران قریش به کعبه پناه برده بودند و امان عمومى را باور نداشتند. پیامبر رسید و در کنار خانه خدا ایستاد و فرمود:
لا اله الاالله، وحده، وحده، انجز وعده، و نصر عبده، و هزم الاحزاب وحده.
خدایى جز خداى یگانه و یکتا نیست. او سرانجام به وعده خویش وفا کرد، و بنده اش را یارى فرمود، و خودش به تنهایى همه احزاب ستمکار را درهم شکست.
هان اى مردم! بدانید که هر مال و هر امتیاز، و هر خونى که مربوط به گذشته و زمان جاهلیت است، همه در زیر پاى من است و بدین ترتیب همه ادعاهاى جاهلى و پرونده هاى گذشته بسته است.
مردم مقام سقایت و آبرسانى مکّه به اهل آن باز مى گردد و بدانید که این سرزمین، حرم خداست و براى کسى پیکار در آن پیش از من و پس از من، جز یک ساعت روا نبوده و تا روز رستاخیز نیز روا نخواهد بود.
مردم! نباید گیاه تازه این سرزمین کنده و درخت آن بریده و صید آن مورد تهاجم قرار گیرد و ترسانده شود، و گمشده و زمین مانده در این سرزمین باید با نشانى صاحبش به او داده شود.
سپس رو به همه مردم کرد و فرمود: هان اى بندگان خدا! راستى که شما بد همسایگانى براى پیامبرتان بودید. شما او را دروغگو شمردید، و از خانه و کاشانه اش راندید، و از وطن اش بیرون کردید، و او را آزردید. شما به اذیت و آزار او بسنده نکردید، بلکه بر ضد من لشکرکشى ها کردید و هجرت گاه مرا هدف گرفتید و جنگ ها به راه انداختید، امّا من اینک نه در اندیشه کیفر شما هستم و نه انتقام، بلکه اعلام مى دارم که: بروید که همه شما به شکرانه پیروزى و یارى خدا آزادید!
«اذهبوا فانتم الطلقاء.»
و آن مردم به گونه اى که گویى از گورهاى خویش برخاستند به دین خدا روى آوردند....
«ابن ربعرى» نزد پیامبر آمد و پس از اعلام اسلام شعرى به این مضمون خواند:
اى پیامبر خدا، آن گاه که آشکارا سخن مى گفتم زبانم بسته بود، چراکه کفرگرا بودم؛ هنگامى که در راه باطل، شیطان را پیروى مى نمودم، و بى گمان کسى که هواى دل را پیروى کند نابود خواهد شد.
اینک گوشت و استخوان هایم به یکتایى و بى همتایى پروردگارم ایمان مى آورد و جانم گواهى مى دهد که تو پیام آور خدا و بیم رسان و از عذاب او هشدار دهنده اى.
«ابن مسعود» آورده است که در روز فتح مکّه هنگامى که پیامبر وارد کعبه شد 360 بت در هر سوى خانه خدا نصب گردیده بود. آن حضرت با چوب دستى اش همه را فرو ریخت و این آیه را تلاوت فرمود که:
جاء الحق مایبدء الباطل و مایعید...(336)
بگو حق آمد و دیگر باطل از سر نمى گیرد و باز نمى گردد.
و نیز این آیه را که:
جاء الحق و زهق الباطل ان الباطل کان زهوقاً(337)
بگو حق آمد، و باطل نابود شد؛ آرى باطل و بیداد هماره نابود شدنى است.
«ابن عباس» آورده است که وقتى پیامبر وارد مکّه شد، بدان دلیل که بت ها را بر در و دیوار کعبه نصب کرده بودند از رفتن به مسجد الحرام خوددارى ورزید و فرمان داد آن ها را بیرون ریختند. تمثال ابراهیم و اسماعیل نیز در میان آن ها بود که به دست آن ها ابزار فالگیرى داده بودند. پیامبر فرمود: خدا مردم نادان را بکشد که چنین بافته هاى ناروایى بافته اند و آیا آنان نمى دانستند که آن دو پیامبر بزرگ خدا این گونه نبودند؟
[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر مجمع البیان |
قالب : روایی |
موضوع اصلی : مکه |
گوینده : حاجیه تقی زاده فانید |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● خداوند، مسلمانان صدر اسلام را از پیش به فتح مکه و امدادهاى خود بشارت داد.-نکته -
حاجيه تقي زاده فانيد
1 - خداوند، پیامبر(ص) را به امداد خویش مطمئن ساخت و به آن حضرت وعده پیروزى بر دشمنان داد.
إذا جاء نصر اللّه و الفتح
«نصر» به معناى پیروز ساختن و «فَتْح» به معناى گشودن است. (برگرفته از «مقاییس اللغة») حرف «إذا» دلالت بر وقوع حتمى شرط در آینده دارد.
2 - با رسیدن نصرت الهى، پیروزى بر دشمن قطعى است.
إذا جاء نصر اللّه و الفتح
3 - پیامبر(ص)، مشتاق آزادسازى و فتح مکه و در انتظار نصرت و امدادهاى الهى
إذا جاء نصر اللّه و الفتح
مفسران، این سوره را ناظر به فتح مکه مى دانند. مژده پیشاپیش آن به رسول اکرم(ص)، نشانگر اشتیاق آن حضرت به تحقق آن است.
4 - خداوند، مسلمانان صدر اسلام را از پیش به فتح مکه و امدادهاى خود بشارت داد.
إذا جاء نصر اللّه و الفتح
5 - آزادسازى مکّه براى مسلمانان، به منزله فتح کامل سنگرهاى دشمن بود.
و الفتح
مطلق آوردن فتح در مورد «فتح مکه» نشانگر صدق فتح کامل بر آن است.
6 - «عن أبى عبداللّه(ع) قال: أوّل ما نزل على رسول اللّه(ص) «بسم اللّه الرحمـن الرحیم . اقرأ باسم ربّک» و آخره «إذا جاء نصر اللّه»;(1)
[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]توضیح : ز امام صادق(ع) روایت شده که فرمود: اولین چیزى که بر رسول خدا(ص) نازل گشت «بسم اللّه الرحمـن الرحیم . اقرأ باسم ربّک» بود و آخرین آن «إذا جاء نصر اللّه» بود».
[ بستن توضیحات ] [ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیرراهنما |
قالب : تفسیری |
موضوع اصلی : امداد الهی |
گوینده : حاجیه تقی زاده فانید |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● سبب نامگذاری سوره«نصر» -
اعظم زارع بيدکي
این سوره بدین سبب «نصر» نام گرفت که با این فرموده خدای تبارک و تعالی: إِذَا جَاء نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ افتتاح شده است و مراد از آن، فتح مکه مکرمه یعنی همان فتح اکبری است که فتحالفتوح نام گرفت. چنان که این سوره بهنام «تودیع» نیز نامیده میشود از آن روی که رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم بعد از نزول آن فقط هفتاد روز زنده بودند و در ربیعالاول سال دهم هجری به رحمت حق پیوستند. ابنعباس رضیالله عنهما میگوید: «این آخرین سوره قرآن کریم از نظر نزول است». ابنعمر رضیالله عنهما میگوید: «این سوره در میانه ایام تشریق بر رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم نازل شد پس دانستند که این پیام وداع است آنگاه سوار بر ناقه قصوی خطبه مشهور خویش را که خطبه حجه الوداع است، ایراد نمودند». و راجع به فضیلت آن در حدیث شریف آمده است: « إِذَا جَاء نَصْرُ اللَّهِ معادل ربع قرآن است».
اما بنا به قولی دیگر: این سوره قبل از فتح مکه نازل شد و از فتح مکه قبل از وقوع آن خبر میدهد که این خود معجزهای از معجزات نبوت میباشد. امام رازی رحمه الله این قول را صحیحتر میداند. در حدیث شریف به روایت ابنعباس رضیالله عنهما آمده است که فرمود: چون سوره «نصر» نازل شد، رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم فرمودند: «با نزول آن خبر مرگ من به من داده شده است». اصحاب جلّ جلاله نیز بر این معنی متفقالقولاند و ایشان این معنی را از آن روی دانستند که امر مطلق به تسبیح، تحمید و استغفار دلیل بر آن است که کار ابلاغ دعوت به اتمام رسیده است و اینخود اقتضا میکند که پیام آور حق صلّی الله علیه و سلّم از این دنیا رخت سفر بر بندد. روایت شده است که چون این سوره نازل شد، رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم خطابهای ایراد کرده و در آن فرمودند: «إن عبدا خیره الله بین الدنیا وبین لقائه والآخرة، فاختار لقاء الله: همانا خداوند بندهای را در میان دنیا و میان آخرت و لقای خویش مخیر گردانید پس او لقای خدا را انتخاب کرد».
[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر انوار القرآن |
قالب : تفسیری |
موضوع اصلی : سوره نصر |
گوینده : اعظم زارع بیدکی |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● نام دیگرسوره -
حميده احمدي نيا
یکى از نامهاى این سوره .
سوره تودیع است ( تودیع یعنى خدا حافظى ) چرا که در آن خبر ضمنى از رحلت پیامبر (صلىاللهعلیهوآلهوسلّم) است .
در حدیثى آمده است هنگامى که این سوره نازل شد و پیغمبر اکرم (صلىاللهعلیهوآلهوسلّم) آن را بر یاران خود تلاوت کرد همگى خوشحال و خوشدل شدند ، ولى عباس
عموى پیامبر (صلىاللهعلیهوآلهوسلّم) که آن را شنید گریه کرد ، پیغمبر (صلىاللهعلیهوآلهوسلّم) فرمود : اى عمو چرا گریه مىکنى ؟ عرض کرد گمان مىکنم خبر رحلت شما در این سوره داده شدهاى رسول خدا ! فرمود : مطلب همانگونه است که تو مىگوئى
[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نمونه ج : 27 ص : 395 |
قالب : تفسیری |
موضوع اصلی : سوره نصر |
گوینده : حمیده احمدی نیا |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● آخرین سوره نازل شده و علی علیه السلام -
محمدامين احمدي فقيه
بسم الله الرحمن الرحیم
سوره نصر، آخرین سورهی کاملی است که بهصورت یکجا نازل شدهاست. شماره ترتیب این سوره در قرآن عظیم برابر 110 است. چه زیبا است که این عدد برابر با ارزش ابجدی نام مقدس علی، علیه السّلام، است و قرآن مبین به دست توانای او سپرده شده است و نشانی از حدیث ثقلین و همراهی قرآن مجید و عترت، علیهم السّلام، است که باید به آن ها تمسک جست.
[ نظرات / امتیازها ]
منبع : از تحقیقات اینجانب و مراجع مختلف |
قالب : اعتقادی |
موضوع اصلی : سوره نصر |
گوینده : محمدامین احمدی فقیه |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● فهم تدبری سوره -
مسعود ورزيده
فهم تدبری سوره
بحث سورۀ مبارکۀ نصر، معیار و مناط دادن به دست انسان در مواقع فتح و پیروزی است. و یک مفهوم وسیع و غلیظ از پیروزی را مطرح میکند:
إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ (١)وَرَأَیْتَ النَّاسَ یَدْخُلُونَ فِی دِینِ اللَّهِ أَفْوَاجًا (٢) ولی معیار این است که خدا حمایت و دست گیری کرده و یاری رسانده و پیروزی داده است.
هم شکست و هم پیروزی به ظرفیت نیاز دارد
خدا میفرماید باید به هنگام پیروزی به دو شاخصه توجه کرد:
نوع ماها فکر میکنیم که شکست نیاز به ظرفیت دارد، و ما باید ظرفیت آمادهای داشته باشیم که مبادا به هنگام شکست، یأس ما را بگیرد. مبادا ما به هنگام شکست عقبگرد کنیم و امید به پیروزی نداشته باشیم و…. حالا برای پیروزی چه قدر ظرفیت میخواهد؟ آیا کمتر از شکست ظرفیت میخواهد؟
یک سوره به این مسأله اختصاص داده شده است. و نمود این مسئله در مسائل فردی و خانوادگی تا مسائل اجتماعی و حکومتی به چشم میخورد.
طبیعت انسان طوری است وقتی به پیروزی میرسد، یک احساسی به او دست میدهد و سوره میخواهد طبیعت انسان را به کنترل دربیاورد و انسان را به مدار فطرت بکشاند. چون طبیعت انسان طوری است که وقتی پیروز میشود، در درجۀ اول فکر میکند که منّتی بر سر خدا دارد! به خصوص در مسائل معنوی و اجتماعی و حکومتی.
یعنی احساس ناخود آگاهی که در او بوجود میآید، خود را مستحق تمجید مییابد، حتی از ناحیۀ خدا! بالاخره ما کاری کردیم، اقدامی کردیم، یا به دست ما انقلابی پیروز شد، به دست ما یک جریانی به راه افتاد، به دست ما یک کلاسی تشکیل شد و….کوچک یا بزرگ، در درجۀ اول انسان توقع دارد که خدا از او تشکر و تمجید کند!
[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تدبرقران |
قالب : تفسیری |
موضوع اصلی : سوره نصر |
گوینده : مسعود ورزیده |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● وظایف انسان در موقع پیروزی از زبان قرآن -
مسعود ورزيده
وظایف انسان در موقع پیروزی از زبان قرآن
سوره میخواهد ریشهیابی کند، میفرماید: چون خدا را به این پیروزی نیازمند میپنداری خودت را مستحق تمجید میدانی. و در آن لایههای درونی وجودت میگویی که خدا خوش به حالش شده که به دست من این کار انجام شده! ولی خدا می فرماید:
۱- «سبح» وظیفۀ اولی تو در هر پیروزی این است که خدا را تسبیح کنی. چرا که خدا ذرّهای به این پیروزی احتیاج ندارد. خدا نقص و عیب و ایراد و فتوری ندارد که با پیروزی تو بخواهد آن را پر کند؛ «سبح»ی که میگوید یعنی متوجه باش که او محتاج نیست.
۲- قاعدتاً ما بعد از پیروزی جشن شکر بر پا میکنیم و شکر خدا به جای میآوریم، خدا میفرماید «سبح»، یعنی قبل از این که شکر من را به جای بیاوری، اول تسبیح کن تا خیال نکنی که برای من کاری کردهای، و مغرور شوی! دوم حمد کن! این حمد نکتۀ مقابل تسبیح است. یعنی همان قدر که متوجه شدی که تو برای خدا کاری نکردهای متوجه باش که خدا برای تو کاری کرده است.
تسبیح کن تا بدانی که تو برای خدا کاری نکردهای و حمد کن، تا بدانی که خدا برای تو کاری کرده است. این، غرور را از تو میگیرد و خضوع را برابر خدا به تو میدهد. و خود کامگی را از تو میگیرد و تواضع و فروتنی و خشوع در برابر، به تو هدیه میکند.
«سبح بحمده» دو تا رکن است، و فقط این نیست که تسبیح به دست بگیری و «سبحان اللّه» و «الحمد للّه» و «استغفراللّه» بگویی، این سر جای خود، اینها سه رکنانند، سه پایه و سه اساس، ولی وقتی در زبان گفتنشان ارزش دارد، که در قلب و عمل هم وجود داشته باشد.
حالا میفرماید تسبیح گفتی و متوجه شدی که خدا به این پیروزی تو احتیاجی نداشت و تو لطفی به خدا نکردهای؛ حمد کردی و متوجه شدی که تو به خدا احتیاج داشتی؛ و خدا به تو لطف کرد. با تسبیح، خدا را به جلالش ستودی و با حمد، خدا را به جمالش ستودی. و این جلال و جمال خدا را اعتراف کردی، حالا نوبت اقرار به ضعف و زبونی و فتور و نقص و عیب خود هست، یعنی گفتی با تسبیح که خدا نیازی ندارد، و همۀ نیازها را به زیباترین شکل، برطرف میکند و او مرا پیروز کرد، جا دارد که من از او تشکر و تمجید کنم. حالا میگوید به خودت نگاه کن، و اعتراف کن.
[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تدبرقران |
قالب : تفسیری |
موضوع اصلی : سوره نصر |
گوینده : مسعود ورزیده |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● معنای «استغفره» -
مسعود ورزيده
معنای «استغفره»
«استغفره» قبول نقص و ضعف و فتور خویش است، «استغفره» یعنی از خدا طلب پوشش کن، برای چه؟ برای چیزی که اگر نپوشاند زشت است. برای آن ضعف و عجز و نقص و فتور، که اگر نباشد که خدا میپوشاند، تو هیچ چیزی نیستی و کسی نیستی.
[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تدبرقران |
قالب : تفسیری |
موضوع اصلی : استغفار |
گوینده : مسعود ورزیده |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● اهمیت سه رکن مذکور در هنگام پیروزی -
مسعود ورزيده
اهمیت سه رکن مذکور در هنگام پیروزی
این سه رکن در پیروزی وقتی دست به دست هم داد، دیگر این پیروزی، حجاب بین پیروزمندان و خدا نمیشود که من پیروزمند، به این پیروزی دل خوش کنم و از خدا غفلت کنم، و خودکامه شوم، و مغرور شوم، و دیگران را از خود کمتر ببینم، خود را مستحق تمجید ببینم و…. برعکسش میکند، یعنی این سه دستور تأمین اضلاع مثلث خدا گرایی انسان، در هر پیروزی است که یکی بدون دیگری هم کافی نیست.
[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تدبرقران |
قالب : تفسیری |
موضوع اصلی : سوره نصر |
گوینده : مسعود ورزیده |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● سوره نصر یک اصل اساسی -
مسعود ورزيده
سوره نصر یک اصل اساسی
سورۀ نصر درست است که سورۀ کوچکی است، ولی اصل اساسی و بیبدیل در هر پیروزی است، و نهایت پیروزی را در اینجا به تصویر کشیده است. این دستور را در پیروزی نهایی میدهد، چون اینجا اوج نمایش است. یعنی اوج پیروزی و یاری الهی وقتی است که نصر و فتح برسد و گشایش برسد و مردم هم استقبال کنند از ورود به دین خدا. و این در ابعاد و مقاطع مختلفی اتفاق خواهد افتاد. ولی معیار و ملاک «نصر اللّه والفتح» است. در فردی و اجتماعی و در همه ابعاد.
در این سوره جهت در جزاست و آیا جهت در جزا بودن به معنی نادیده گرفتن شرط است؟ نه! معنیاش این است که وقتی مثلا ًبه المیزان مراجعه میکنید، میبینید که فرموده : «سورۀ نصر وعدۀ فتح است». ولی ما میگوییم آیا میدانید که چه چیزی باعث شده ما سوره را به وعده تلقی کنیم؟
اصالت دادن به شرط باعث میشود که ما گمان کنیم، که جهت اصلی سوره وعده است، در حالی که وقتی در جملهای که شرط و جزاست و شرط مقدمه برای جزاست و بدون جزا چیزی تحقق پیدا نمی کند، حرف در جزا هست، آن وقت میگوییم که در سوره وعده هم هست. اما جهت سوره وعده نیست، جهت سوره تبیین وظایفی است که به هنگام وقوع این شرط داریم.
[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تدبرقران |
قالب : تفسیری |
موضوع اصلی : سوره نصر |
گوینده : مسعود ورزیده |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● جهت هدایتی سوره -
مسعود ورزيده
جهت هدایتی سوره
وظایف مهم رهبر جامعه (و نیز وظایف پیروان)در هنگام پیروزی.
پیروان به هنگام پیروزی به دنبال رهبر حرکت میکنند. پس وقتی فتح و یاری خدا رسید وظایف:
۱- تسبیح و حمد پروردگار، و اقرار به جلال و جمال او.
۲- استغفار و اقرار به ضعف و نقص و عیب و عجز خود و طلب پوشش از خدا برای آن نقص و عجزی که خودمان داریم.
[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تدبرقران |
قالب : تفسیری |
موضوع اصلی : سوره نصر |
گوینده : مسعود ورزیده |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● فهم تدبری سوره -
مسعود ورزيده
بحث سورۀ مبارکۀ نصر، معیار و مناط دادن به دست انسان در مواقع فتح و پیروزی است. و یک مفهوم وسیع و غلیظ از پیروزی را مطرح میکند:
إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ (١)وَرَأَیْتَ النَّاسَ یَدْخُلُونَ فِی دِینِ اللَّهِ أَفْوَاجًا (٢) ولی معیار این است که خدا حمایت و دست گیری کرده و یاری رسانده و پیروزی داده است.
هم شکست و هم پیروزی به ظرفیت نیاز دارد
خدا میفرماید باید به هنگام پیروزی به دو شاخصه توجه کرد:
نوع ماها فکر میکنیم که شکست نیاز به ظرفیت دارد، و ما باید ظرفیت آمادهای داشته باشیم که مبادا به هنگام شکست، یأس ما را بگیرد. مبادا ما به هنگام شکست عقبگرد کنیم و امید به پیروزی نداشته باشیم و…. حالا برای پیروزی چه قدر ظرفیت میخواهد؟ آیا کمتر از شکست ظرفیت میخواهد؟
یک سوره به این مسأله اختصاص داده شده است. و نمود این مسئله در مسائل فردی و خانوادگی تا مسائل اجتماعی و حکومتی به چشم میخورد.
طبیعت انسان طوری است وقتی به پیروزی میرسد، یک احساسی به او دست میدهد و سوره میخواهد طبیعت انسان را به کنترل دربیاورد و انسان را به مدار فطرت بکشاند. چون طبیعت انسان طوری است که وقتی پیروز میشود، در درجۀ اول فکر میکند که منّتی بر سر خدا دارد! به خصوص در مسائل معنوی و اجتماعی و حکومتی.
یعنی احساس ناخود آگاهی که در او بوجود میآید، خود را مستحق تمجید مییابد، حتی از ناحیۀ خدا! بالاخره ما کاری کردیم، اقدامی کردیم، یا به دست ما انقلابی پیروز شد، به دست ما یک جریانی به راه افتاد، به دست ما یک کلاسی تشکیل شد و….کوچک یا بزرگ، در درجۀ اول انسان توقع دارد که خدا از او تشکر و تمجید کند!
[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تدبرقران |
قالب : تفسیری |
موضوع اصلی : سوره نصر |
گوینده : مسعود ورزیده |
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● وظایف انسان در موقع پیروزی از زبان قرآن -
مسعود ورزيده
سوره میخواهد ریشهیابی کند، میفرماید: چون خدا را به این پیروزی نیازمند میپنداری خودت را مستحق تمجید میدانی. و در آن لایههای درونی وجودت میگویی که خدا خوش به حالش شده که به دست من این کار انجام شده! ولی خدا می فرماید:
۱- «سبح» وظیفۀ اولی تو در هر پیروزی این است که خدا را تسبیح کنی. چرا که خدا ذرّهای به این پیروزی احتیاج ندارد. خدا نقص و عیب و ایراد و فتوری ندارد که با پیروزی تو بخواهد آن را پر کند؛ «سبح»ی که میگوید یعنی متوجه باش که او محتاج نیست.
۲- قاعدتاً ما بعد از پیروزی جشن شکر بر پا میکنیم و شکر خدا به جای میآوریم، خدا میفرماید «سبح»، یعنی قبل از این که شکر من را به جای بیاوری، اول تسبیح کن تا خیال نکنی که برای من کاری کردهای، و مغرور شوی! دوم حمد کن! این حمد نکتۀ مقابل تسبیح است. یعنی همان قدر که متوجه شدی که تو برای خدا کاری نکردهای متوجه باش که خدا برای تو کاری کرده است.
تسبیح کن تا بدانی که تو برای خدا کاری نکردهای و حمد کن، تا بدانی که خدا برای تو کاری کرده است. این، غرور را از تو میگیرد و خضوع را برابر خدا به تو میدهد. و خود کامگی را از تو میگیرد و تواضع و فروتنی و خشوع در برابر، به تو هدیه میکند.
«سبح بحمده» دو تا رکن است، و فقط این نیست که تسبیح به دست بگیری و «سبحان اللّه» و «الحمد للّه» و «استغفراللّه» بگویی، این سر جای خود، اینها سه رکنانند، سه پایه و سه اساس، ولی وقتی در زبان گفتنشان ارزش دارد، که در قلب و عمل هم وجود داشته باشد.
حالا میفرماید تسبیح گفتی و متوجه شدی که خدا به این پیروزی تو احتیاجی نداشت و تو لطفی به خدا نکردهای؛ حمد کردی و متوجه شدی که تو به خدا احتیاج داشتی؛ و خدا به تو لطف کرد. با تسبیح، خدا را به جلالش ستودی و با حمد، خدا را به جمالش ستودی. و این جلال و جمال خدا را اعتراف کردی، حالا نوبت اقرار به ضعف و زبونی و فتور و نقص و عیب خود هست، یعنی گفتی با تسبیح که خدا نیازی ندارد، و همۀ نیازها را به زیباترین شکل، برطرف میکند و او مرا پیروز کرد، جا دارد که من از او تشکر و تمجید کنم. حالا میگوید به خودت نگاه کن، و اعتراف کن.
[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تدبرقران |
قالب : تفسیری |
موضوع اصلی : عمل انسان |
گوینده : مسعود ورزیده |
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● جهت هدایتی سوره -
مسعود ورزيده
وظایف مهم رهبر جامعه (و نیز وظایف پیروان)در هنگام پیروزی.
پیروان به هنگام پیروزی به دنبال رهبر حرکت میکنند. پس وقتی فتح و یاری خدا رسید وظایف:
۱- تسبیح و حمد پروردگار، و اقرار به جلال و جمال او.
۲- استغفار و اقرار به ضعف و نقص و عیب و عجز خود و طلب پوشش از خدا برای آن نقص و عجزی که خودمان داریم.
[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تدبرقران |
قالب : تفسیری |
موضوع اصلی : سوره نصر |
گوینده : مسعود ورزیده |
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● سوره نصر یک اصل اساسی -
مسعود ورزيده
سورۀ نصر درست است که سورۀ کوچکی است، ولی اصل اساسی و بیبدیل در هر پیروزی است، و نهایت پیروزی را در اینجا به تصویر کشیده است. این دستور را در پیروزی نهایی میدهد، چون اینجا اوج نمایش است. یعنی اوج پیروزی و یاری الهی وقتی است که نصر و فتح برسد و گشایش برسد و مردم هم استقبال کنند از ورود به دین خدا. و این در ابعاد و مقاطع مختلفی اتفاق خواهد افتاد. ولی معیار و ملاک «نصر اللّه والفتح» است. در فردی و اجتماعی و در همه ابعاد.
در این سوره جهت در جزاست و آیا جهت در جزا بودن به معنی نادیده گرفتن شرط است؟ نه! معنیاش این است که وقتی مثلا ًبه المیزان مراجعه میکنید، میبینید که فرموده : «سورۀ نصر وعدۀ فتح است». ولی ما میگوییم آیا میدانید که چه چیزی باعث شده ما سوره را به وعده تلقی کنیم؟
اصالت دادن به شرط باعث میشود که ما گمان کنیم، که جهت اصلی سوره وعده است، در حالی که وقتی در جملهای که شرط و جزاست و شرط مقدمه برای جزاست و بدون جزا چیزی تحقق پیدا نمی کند، حرف در جزا هست، آن وقت میگوییم که در سوره وعده هم هست. اما جهت سوره وعده نیست، جهت سوره تبیین وظایفی است که به هنگام وقوع این شرط داریم.
[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تدبرقران |
قالب : تفسیری |
موضوع اصلی : سوره نصر |
گوینده : مسعود ورزیده |
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● توضیحی در مورد شرط -
مسعود ورزيده
اما در مورد شرط: شرط اصلی، خود آمدن نصر و فتح است. پس چرا دوتایش را گفت؟ چون نصر الهی که برسد فتح هم به دنبال آن میآید، نصر و یاری خدا غلبه دارد.
پس فتح و پیروزی هم حاصل میشود. چرا «رأیت» را آورد؟ چون «رأیت» مشاهده ثمرۀ نصر و فتح است. و شرطی در عرض شرط آمدن نصر و فتح نیست. گویا که ما سه تا شرط داریم.۱- نصر بیاید ۲- فتح بیاید ۳- مردم در دین وارد شوند. نه! این طور نیست نصر میآید، دنبالش فتح میآید، و ما فتح و پیروزی را از کجا میفهمیم از آنجایی که وقتی فتح و پیروزی میآید مردم دسته دسته وارد دین خدا میشوند. پس «رأیت» اشاره به این دارد که تو ثمرۀ نصر و فتح را مشاهده میکنی. یعنی در جامعه عینیت پیدا میکند.
[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تدبرقران |
قالب : تفسیری |
موضوع اصلی : سوره نصر |
گوینده : مسعود ورزیده |
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● تشخیص فضای سخن و جهت هدایتی سوره -
مسعود ورزيده
فضای سخن: هرچند در این سوره به طور صریح وعده ای برای یاری و پیروزی یا نزدیکی آن وجود ندارد، اما بجا بودن محتوای سوره، مقتضیِ نزدیک بودن زمان نصر و فتح است.
جهت هدایتی: قالب بیانی این سوره مبارکه به صورت جمله شرطیه است که در آن، غالباً جزا یا جواب شرط، گویای جهت اصلی است نه خود شرط. شرط در این سوره، متضمّن وعده نصرت و پیروزی و جواب شرط، مبیّن وظیفه پیامبر (صلی الله علیه وآله) به هنگام رسیدن یاری و پیروزی است.
با توجه به قاعده مزبور، از میان این دو محتوا، جواب شرط، یعنی تبیین وظیفه پیامبر(صلی الله علیه وآله) به هنگام پیروزی، جهت اصلی سوره خواهد بود نه وعده فتح و پیروزی؛ هرچند که سوره، این وعده را هم داده، اما سخن از جهت گیری هدایتی سوره است نه معارف موجود در آن.
برایناساس، جهت هدایتی سوره چنین است: «وظایف مهم رهبر جامعه اسلامی (و پیروان او) در شرایط یاری الهی و پیروزی: ۱٫ تسبیح همراه با حمد پروردگار (اقرار به جلال و جمال خدا)؛ ۲٫ استغفار (اعتراف به نقص و عجز خویش)».
[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تدبرقران |
قالب : تفسیری |
موضوع اصلی : سوره نصر |
گوینده : مسعود ورزیده |
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● نصرت -
مسعود ورزيده
نصرت خداوند، منوط به یارى مردم از دین اوست. «ان تنصروا اللّه ینصرکم»(231)
فتح و نصرت واقعى از جانب خداست، پس به ابزار و تجهیزات و نیروى انسانى تکیه نکنید که ممکن است همه امکانات باشد ولى باز هم شکست بخورید. «و ما النّصر الاّ من عند اللّه»(233)
در فتح مکه، امید بتپرستان به یأس و مرکز شرک به پایگاه توحید تبدیل شد. موانعى که بر سر راه مؤمنان بود، برچیده شد، اسلام تثبیت گشت و براى صدور به کشورهاى دیگر آماده شد.
فرمان استغفار یا براى نورانیّت بیشتر قلب است یا براى زدودن غرور پیروزى یا براى گناهان اُمّت و یا به خاطر معرفت بالاى حضرت نسبت به خداوند است.
نگاهى گذرا به فتح مکّه
در حدیث مىخوانیم: هنگام فتح مکه، پیامبر اکرمصلى الله علیه وآله ابتدا وارد مسجد الحرام شد و نماز گزارد.(230)
در حدیث مىخوانیم: هنگامى که حضرت مهدىعلیه السلام ظهور کنند، مردم دنیا فوج فوج به او ایمان مىآورند.(229)
قرآن به تسبیح خداوند، بیش از تکبیر و تحمید سفارش کرده است. واژه تسبیح در قرآن بیش از واژههاى تکبیر و تحمید آمده است.
در قرآن براى ایمان دو نوع دخول آمده است: یکى دخول مردم در دین که در این سوره مىفرماید: «یدخلون فى دین اللّه» و دیگرى دخول ایمان در دل مردم که در سوره حجرات مىفرماید: «و لمّا یدخل الایمان فى قلوبکم»(228) هنوز دین داخل قلبهاى شما نشده است.
[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]توضیح : فرمان استغفار یا براى نورانیّت بیشتر قلب است یا براى زدودن غرور پیروزى یا براى گناهان اُمّت و یا به خاطر معرفت بالاى حضرت نسبت به خداوند است.
[ بستن توضیحات ] [ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور |
قالب : روایی |
موضوع اصلی : تأویل قرآن |
گوینده : masoud varzideh |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● سوره نصر -
مسعود ورزيده
عموم مفسرین، این سوره را مربوط به زمان فتح مکه در سال هشتم هجرى مىدانند که گروهى از مردم به خاطر حقانیّت اسلام، ایمان آوردند و بعضى از ترس به اسلام تظاهر کردند، نظیر ابوسفیان که امام على علیه السلام درباره آنان فرمود: «ما اسلموا و لکن استسلموا و اسرّوا الکفر» «1» آنان در ظاهر مسلمان شدند ولى در دل کافر ماندند. در قرآن براى ایمان دو نوع دخول آمده است: یکى دخول مردم در دین که در این سوره مىفرماید: «یَدْخُلُونَ فِی دِینِ اللَّهِ» و دیگرى دخول ایمان در دل مردم که در سوره حجرات مىفرماید: «وَ لَمَّا یَدْخُلِ الْإِیمانُ فِی قُلُوبِکُمْ» «2» هنوز دین داخل قلبهاى شما نشده است.
در حدیث مىخوانیم: هنگامى که حضرت مهدى علیه السلام ظهور کنند، مردم دنیا فوج فوج به او ایمان مىآورند. «3»
______________________________
(1)
. بحارالانوار، ج 32، ص 325.
(2). حجرات، 14.
(3). تفسیر نورالثقلین.
قرآن به تسبیح خداوند، بیش از تکبیر و تحمید سفارش کرده است. واژه تسبیح در قرآن بیش از واژههاى تکبیر و تحمید آمده است.
در حدیث مىخوانیم: هنگام فتح مکه، پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله ابتدا وارد مسجد الحرام شد و نماز گزارد. «1»
نصرت خداوند، منوط به یارى مردم از دین اوست. «إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ یَنْصُرْکُمْ» «2»
کلمه «تَوَّابٌ» یازده بار در قرآن آمده است که نه بار همراه با واژه رحمت «تَوَّاباً رَحِیماً»*، یکبار همراه با حکمت «3» و یک بار به طور مطلق در این سوره آمده است.
پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله بعد از فتح مکه، عفو عمومى اعلام کردند و همه را بخشیدند و مکه بدون خونریزى فتح شد. حتى هنگامى که حضرت دید سعد بن عبادة شعار انتقام مىدهد و مىگوید «الیوم یوم الملحمة» یعنى امروز تلافى مىکنیم، حضرت پرچم را از او گرفت و به دست حضرت على علیه السلام داد و فرمود: شعار را عوض کنید و بگویید: «الیوم یوم المرحمة» امروز روز رحمت است نه انتقام.
فتح و نصرت واقعى از جانب خداست، پس به ابزار و تجهیزات و نیروى انسانى تکیه نکنید که ممکن است همه امکانات باشد ولى باز هم شکست بخورید. «وَ مَا النَّصْرُ إِلَّا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ» «4»
در فتح مکه، امید بتپرستان به یأس و مرکز شرک به پایگاه توحید تبدیل شد. موانعى که بر سر راه مؤمنان بود، برچیده شد، اسلام تثبیت گشت و براى صدور به کشورهاى دیگر آماده شد.
فرمان استغفار یا براى نورانیّت بیشتر قلب است یا براى زدودن غرور پیروزى یا براى گناهان امّت و یا به خاطر معرفت بالاى حضرت نسبت به خداوند است.
______________________________
(1). تفسیر کنزالدقایق.
(2). محمّد، 7.
(3). نساء، 17.
(4). آل عمران، 126.
[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور(10جلدى)، ج10، ص: 625 |
قالب : تفسیری |
موضوع اصلی : سوره نصر |
گوینده : مسعود ورزیده |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● فتح مکّه -
مسعود ورزيده
نگاهى گذرا به فتح مکّه
بعد از صلح حدیبیه، چون مشرکان پیمانشکنى کردند، پیامبر نیرویى فراهم و مکه را بدون خونریزى فتح کرد و شرح ماجرا چنین است: مسلمانان در چند کیلومترى مکه اردو زدند و ابوسفیان که شبانه براى سرکشى از مکه خارج شده بود با عباس عموى پیغمبر ملاقاتى داشت. عباس گفت: پیامبر با ده هزار سرباز به سراغ شما آمده است. ابوسفیان ترسید و به عباس پناهنده شد و پیامبر امان دادن عباس را پذیرفت. پیامبر فرمود: هر کس به مسجد الحرام پناه ببرد یا به خانه ابوسفیان برود یا در خانه خود بماند، در امان است.
پیامبر به عباس فرمود: ابوسفیان را در تنگهاى که گذرگاه مکه هست ببر تا لشگریان الهى که از آنجا مىگذرند، او ببیند. ابوسفیان با دیدن این مانور وحشت کرد و به عباس گفت:
سلطنت فرزند برادرت بسیار عظیم شده است، عباس گفت: سلطنت نیست بلکه نبوت است. سپس عباس به او گفت: به سراغ مردم مکه برو و آنها را از مقابله با لشگر اسلام بازدار.
ابوسفیان وارد مسجدالحرام شد و به مردم گفت: محمّد با جمعیّتى وارد مکه مىشود که توان مقابله با او را ندارید، پس به مسجد الحرام یا خانه من یا خانه خود پناهنده شوید و اسلام بیاورید تا سالم بمانید.
به هر حال پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله وارد مکه شد و به یاد روزى که از مکه مخفیانه خارج شد و به شکرانه اینپیروزى سجده کرد. سپس پیامبر با تلاوت سوره فتح وارد مسجد الحرام شد و مسلمانان همراه آن حضرت تکبیر مىگفتند. حضرت نزدیک کعبه آمد و بتها را مىشکست و مىفرمود: «جاءَ الْحَقُّ وَ زَهَقَ الْباطِلُ إِنَّ الْباطِلَ کانَ زَهُوقاً» «1» از آنجا که دست حضرت به بتهاى بزرگ بالاى کعبه نمىرسید، به حضرت على علیه السلام دستور داد تا پا بر دوش پیامبر نهد و بتها را سرنگون کند. سپس حلقه کعبه را گرفت و از مردم مکه پرسید: شما امروز چه انتظارى از من دارید؟ گفتند: بخشش. اشک در چشم حضرت جمع
______________________________
(1). اسراء، 81.
شد و مردم گریه کردند. حضرت سخن یوسف را که به برادرانش فرمود: «لا تَثْرِیبَ عَلَیْکُمُ الْیَوْمَ» «1» امروز هیچ سرزنشى بر شما نیست، به زبان آورد و فرمود: همه آزادید. آنگاه جملات لااله الّا اللّه وحده وحده انجز وعده نصر عبده ... را خواند و فرمود: هیچ کس از خونهاى ریخته شده و اموال غارت شده گذشته سخنى نگوید و تمام پروندههاى گذشته مختومه و همه مشمول عفو عمومى شدید، پس وارد زندگى نوین شوید.
[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور(10جلدى)، ج10، ص: 626 |
قالب : تفسیری |
موضوع اصلی : نصرت- یاری |
گوینده : مسعود ورزیده |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● نصرت -
مسعود ورزيده
خداوند به شکرانه این پیروزی سه دستور مهم به پیامبر اکرم (ص) میدهد : تسبیح - حمد - استغفار
این فتح عظیم سبب شد که افراد گمان نکنند خدا یارانش را تنها میگذارد و هم چنین بدانند خدا بر انجام وعده هایش تواناست . به علاوه ممکن است هنگام پیروزی واکنشهای نامطلوبی در انسان پیدا شود و گرفتار غرور و خود برتر بینی گردد یا در برابر دشمن دست به انتقام جویی بزند . این سه دستور به او تعلیم می دهد که در لحظه ی حساس پیروزی به یاد صفات جلال و جمال خدا بیفتد.
بعد از نزول این سوره پیغمبر اکرم این جمله را بسیار تکرار میفرمود :
سبحانک اللهم و بحمدک اللهم اغفر لی انک انت التواب الرحیم
خداوندا تو منزهی و تو را ستایش میکنم .خداوندا ! مرا ببخش که تو بسیار توبه پذیر و مهربان هستی
تنها پیامبر اکرم نبود که هنگام پیروزی نهایی بر دشمن به فکر تسبیح و استغفار بود بلکه در تاریخ سایر انبیا هم این مطلب به خوبی نمایان است . مثلا هنگامی که حضرت یوسف بر تخت حکومت مصر نشست و پدر و مارد و برادران ببعد از یک فراق طولانی به دیدار او نائل شدند عرض کرد: پروردگارا ! بخش عظیمی از حکومت را به من بخشیدی و مرا ازعلم تعبیر خوابها آگاه ساخته ای توئی آفریننده ی آسمانها و زمین و توئی سرپست من در دنیا و آخرت (یوسف /101)
همچنین پیامبر خدا سلیمان هنگامی که تخت ملکه سبا را در برابر خود حاضر دید گفت : این از فضل پرودگار من است تا مرا بیازماید آیا شکر او را به جا میاورم یا کفران می کنم ؟ (نمل/ 40)
[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]توضیح : خداوندا تو منزهی و تو را ستایش میکنم .خداوندا ! مرا ببخش که تو بسیار توبه پذیر و مهربان هستی
[ بستن توضیحات ] [ نظرات / امتیازها ]
منبع : سایت مفاهیم قران |
قالب : روایی |
موضوع اصلی : اطاعت صحیح- پیروی صحیح |
گوینده : masoud varzideh |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● محتوای کلی سوره نصر -
مريم باليده
این سوره از پیروزی عظیمی خبر داده که به دنبال آن مردم گروه گروه وارد دین خدا می شوند و از این رو به شکرانه این نعمت بزرگ پیامبر (ص) را به تسبیح و تمجید و طلب آمرزش امر می کند.
پیشین ،صفحه 394
[ نظرات / امتیازها ]
منبع : قرآن حکیم |
قالب : تفسیری |
موضوع اصلی : سوره نصر |
گوینده : مریم بالیده |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● محتوا،شان نزول و فضیلت سوره اخلاص -
مريم باليده
این سوره از توحید پروردگار و یگانگی او سخن می گوید.
در فضیلت تلاوت این سوره، روایات زیادی در منابع آمده که حاکی از عظمت فوق العاده ی آن است.
در حدیثی از پیامبر اکرم صلی الله وعلیه می خوانیم: < آیا کسی از شما هست که نتواند یک سوم قرآن را در یک شب بخواند؟> یکی از حاضران عرض کرد: ای رسول خدا چه کسی توانایی این کار را دارد؟! پیامبر (ص) فرمود:< سوره ی قل هو الله احد را بخوانید.> در حدیث دیگری از آن حضرت آمده است: < کسی که به خدا و روز قیامت ایمان دارد، خواندن سوره ی <قل هو الله احد> را بعد از هر نماز ترک نکند، چرا کههر کس آن را بخواند، خداوند خیر دنیا و آخرت را برای او جمع می کند و خودش و پدر و مادر و فرزندانش را می آمرزد.> از روایات دیگری استفاده می شود که خواندن این سوره هنگام ورود به خانه، روزی را فراوان و فقر را دور می کند. نمونه جلد 27، صفحه 428
[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]توضیح : روایات در فضیلت این سوره بیش از آن است که در این مختصر بگنجد. برای اطلاع بیشتر به کتب تفسیر و روایت مراجعه فرمایید
[ بستن توضیحات ] [ نظرات / امتیازها ]
منبع : قرآن حکیم |
قالب : تفسیری |
موضوع اصلی : سوره اخلاص |
گوینده : مریم بالیده |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
● فضیلت تلاوت سوره نصر و خلاصه مطالب -
داريوش بيضايي
سوره نصر در مکه نازل شده و شامل سه آیه و شانزده کلمه و هفتاد و هفت حرف میباشد.
در خواص و ثواب تلاوت این سوره ابن بابویه از حضرت صادق روایت کرده فرمود: هر کس سوره نصر را در نمازهای واجب و مستحب قرائت کند خداوند او را بر تمام دشمنان نصرت دهد و از آتش جهنم ایمن باشد و هنگامیکه از قبر بیرون آید عبور نکند بچیزی مگر آنکه بشارت دهند او را بخیر تا داخل بهشت گردد و در دنیا درهای خیر بروی او گشاده شود.
در خواص القرآن از پیغمبر اکرم(ص) روایت کرده فرمود: هر کس سوره نصر را قرائت کند مانند کسی است که در روز فتح مکه در رکاب من بوده و چنانچه هفت مرتبه این سوره را در اوقات نماز قرائت کند نمازشبه بهترین وجهی پذیرفته شود.
[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ] [ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر هفت جلدی جامع قرآن بقلم و جمع آوری مرحوم علامه حاج سید ابراهیم بروجردی |
قالب : روایی |
موضوع اصلی : سوره نصر |
گوینده : بیضایی |
نظری ثبت نشده است.
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.